Muhammed Âbid es-Sindî (ö. 1257/1841) ve Hadisçiliği

Bu çalışma XIII./XIX. yüzyıl İslâm dünyasının önemli âlimlerinden Muhammed Âbid es-Sindî'nin hayatını ve onun hadis ilmindeki yerini konu almaktadır. Kendisi Hint alt kıtasındaki İslâm hâkimiyetinin son yarım asrında Sind bölgesinden çıkan meşhur muhaddislerdendir. Sindî, dönemin ilim merkezlerinden biri olan Sind'de doğup ilk eğitimini burada aldıktan sonra çeşitli vesilelerle Hicaz, Yemen ve Mısır'da bulunmuştur. Hayatının büyük bir kısmını Yemen ve Hicaz'da geçiren daha sonra Medine'ye yerleşip burada reîsülulemâ makamına getirilen Sindî, Medine'de kendisini tedris ve telif faaliyetlerine vakfetmiştir. Medine'de başta hadis ilmi olmak üzere yaptığı çalışmalar, yetiştirdiği öğrenciler vasıtasıyla birçok bölge ile özellikle de Hicaz ve Hint bölgeleri arasında ilmî irtibatın kurulmasında etkili olmuştur. Nitekim bugün Hint alt kıtasındaki birçok hadis isnadı Sindî'ye ulaşmaktadır. Tezde Sindî'nin doğduğu bölgenin genel durumu ele alınmış, ardından yaşadığı hicrî XII. ve XIII. asrın siyasî, sosyal ve kültürel durumu hakkında bir tasvir yapılmaya çalışılmıştır. Daha sonra hayatı, ilmî faaliyetleri, hocaları, talebeleri ve eserlerinden bahsedilmiştir. Sindî yaptığı çeşitli rıhleler vesilesiyle gittiği bölgelerdeki âlimlerden istifade etmiş bununla birlikte sayıları yetmişe varan birçok talebeye de ders vermiştir. Bu çalışmada onun yetiştiği ilmî çevrenin daha iyi anlaşılabilmesi için ailesi, hocaları ve kendisinden icâzet alan talebelerinden bazısının tercemelerine değinilmiştir. İlmî kişiliğinin tanınmasına katkı sağlayacağı düşüncesiyle çeşitli alanlarda yazdığı eserlere de yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise ulaşılan hadis eserlerinin genel tanıtımı yapıldıktan sonra hususiyetleri incelenerek Sindî'nin hadis ilmine katkısı ve muhaddis yönü ortaya konulmuştur. İsnada gerekli değeri veren Sindî âlî isnad sahibidir. Bu yönüde âlimlerin tavsifleri ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Kendisi gibi Sind'den Hicaz'a giden Hanefî mezhebine mensup olmakla birlikte hadisle ameli tercih eden Sindli ulemâdan ayrılan Hanefî fakihi ve muhaddis Sindî, fıkhü'l-hadise yönelik eserleri ile fıkhı hadise tatbik metodunu uygulamıştır. Bu yönü incelenmek üzere Müsnedü Ebî Hanîfe üzerine telif ettiği el-Mevâhibü'l-latîfe isimli şerhindeki metodu da ele alınmıştır.