Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin hayatı ve şiirleri üzerine bir inceleme

Bu tez "Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin Hayatı ve Şiirleri Üzerine Bir İnceleme" adı altında Afganistanlı Özbek Türk şairi Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin hayatı, sanatı ve şiirleri üzerine yapılan en kapsamlı ilk çalışmadır. Bu çalışmayı yaparken kaynaklarda verilen bilgilerin yanı sıra, onun sanat çevresi, hakkında yazı yazan yazarlar ve çocuklarıyla kişisel görüşmeler gerçekleştirilerek alınan bilgiler büyük bir dikkatle incelenip değerlendirildi. Şairin şiirlerinin incelenmesi ise yayımlanan üç divanı üzerinden yapıldı. Bu çalışmada şairin üç eserinde yer verilen toplam 6553 beyit şiiriyle genelde Afganistan şiiri özelde ise Afganistan Özbek-Türk şiiri alanında önemli ölçüde katkı sağladığı saptandı. Bu tezde Güney Türkistan coğrafyasında eser üreten bir şairi o bölgede meydana gelen edebi gelişmelerden bir kesit sunmak adına Türkiye literatürüne tanıtılması amaçlanmıştır. Bu tez üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm "Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin Hayatı" adlı ana başlık altında onun doğumu, çocukluğu ve aile çevresi, öğrenim hayatı, askerliği, memurluğu, yurt dışı seyahatleri, fiziki ve karakteristik özellikleri, ölümü üzerinde duruldu. İkinci bölümde "Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin Sanatı" başlığı altında şairin şiire başlaması, etkilendiği kişiler, sanat çevresi, sanatçı kişiliği, sanat anlayışı, aldığı ödül ve unvanlar hakkında detaylı bilgiler sunuldu. Bu çalışmada en önemli bölüm üçüncü bölümdür. Bu bölüm "Muhammed Emin Metin Andhoyi'nin Şiirleri" ana başlığı kapsamında şiirlerinin içeriği, nazım biçimleri, üslubu, vezin, ahenk, dil ve anlatımı, ilgili alt başlıklar ve şiirlerinden örnekler sunularak ayrıntılı bir biçimde incelendi. Sonuç bölümünde ise bu çalışmanın tamamından elde edilen bulgu ve bilgilere göre sanatçının hayatı, sanatı ve şiirleriyle ilgili değerlendirmeler yapıldı. Anahtar Kelimeler: Metin Andhoyi, Güney Türkistan, Afganistan, Özbek, Özbek Şiiri.