Muhammed Zekeriyyâ Kandehlevî'nin Evcezü'l-Mesâlik İlâ Muvatta'i Mâlik eseri bağlamında hadis tenkitçiliği

ÖZET MUHAMMED ZEKERİYYÂ KANDEHLEVÎ'NİN EVCEZÜ'L-MESÂLİK İLÂ MUVATTA'İ MÂLİK ESERİ BAĞLAMINDA HADİS TENKİTÇİLİĞİ Muhammed Cuma VAHİD Doktora Tezi, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Muhammet YILMAZ Kasım 2025, 231 sayfa Bu çalışma, Muhammed Zekeriyyâ Kandehlevî'nin İmam Mâlik'in el-Muvattaʾ adlı eserine yazdığı kapsamlı şerhi olan Evcezü'l-Mesâlik ilâ Muvattaʾi'l-İmâm Mâlik adlı eserinde ortaya koyduğu hadis tenkit metodunu incelemektedir. On yedi ciltten oluşan bu eser, baştan sona taranarak Kandehlevî'nin hadislerle ilgili yaptığı tenkitler tespit edilmiş, kendi görüşleri esas alınarak sistematik bir şekilde analiz yapılmıştır. Ayrıca eserin giriş kısmında müellifin hadis usulüne dair yenilikçi görüşleri, şahsi tercihlerde bulunduğu yerler ve özgün katkıları değerlendirilmiştir. Giriş bölümünde yer alan tartışmalar, sadece şerhin bir mukaddimesi olmaktan ziyade müstakil bir ilmi değer taşıdığı kanaatini doğurmuştur. Bu çalışmada Kandehlevî'nin tenkit yöntemi, hadisleri değerlendirme biçimi ve selef muhaddislerin görüşleriyle olan irtibatı, karşılaştırmalı ve analitik bir yöntemle ele alınmıştır. Araştırma, özellikle hadis ilmine katkı sağlayan yönleriyle sınırlandırılmış; Fıkhî veya lügatle ilgili tenkitlere yer verilmemiştir. Sonuç olarak Kandehlevî'nin şerhi, sadece bir açıklama metni olmanın ötesinde hadis ilmine dair ilmi bir birikimi ve eleştirel yaklaşımı yansıtan önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Hadis, Tenkid, Şerh, Kandehlevî, Evcezü'l-Mesâlik, Muvatta'.