Muş merkezde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler

Toplumların yaşam biçimi, zevk ve estetik anlayışlarını görebilmemiz açısından en önemli kültür unsurlarından biri de geleneksel mesleklerdir. Makineleşmenin artması teknolojinin hızla ilerlemesi toplumların yaşam biçimleri üzerindeki etkisiyle toplumlar büyük bir değişim yaşamış bu durum ise geleneksel meslekleri olumsuz yönde etkilemiştir. Meslek ustalarının el emeği göz nuruyla ürettikleri ürünlere talep azlığı, üretilen ürünlerin ortaya konulma sürecinin zorluğu gibi nedenler ve meslekten elde edilen gelir yetersizliğinden dolayı çırak alınıp usta yetiştirilememesi birçok geleneksel mesleğin kaybolmaya yüz tutmasına sebep olmuştur. Muş Merkez ilçesinde geçmişle bağlantısını koruyan halen geleneksel yöntemlerle ürünler ortaya koyan birçok geleneksel meslek varlığını sürdürmektedir. Ancak Muş ilinde geleneksel yöntemlerle varlığını devam ettiren meslekler her geçen gün azalmaya başlamış, geçmişte bölge için büyük önem arz eden meslekler şuan son ustalarıyla son dönemlerini yaşamaktadır. Bu çalışmada Muş il merkezinde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler konu edilmiştir. Öncelikle Muş ilinin coğrafi özellikleri ve ekonomik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Muş'ta son ustalarıyla yaşatılmaya çalışılan demircilik, sobacılık, bıçak bilemecilik, peynircilik, yorgancılık ve tandırcılık meslekleri hakkında bilgiler verilip görüşme yaptığımız ustaların söylediklerini temele alarak mesleklerin dünü bugünü arasındaki farklar, yaşanılan olumsuz durumlar ortaya konulmuştur. Görüşme yaptığımız ustalardan neden mesleğin kaybolmaya yüz tuttuğu neden çırak ve usta yetiştirilemediği mesleklerinin gelecekteki durumları hakkında bilgi edinilmiştir. Geleneksel yöntemlerle mesleğini devam ettiren ustalarımızdan mesleklerinin sürdürülebilmesi için tespit ve öneriler alınmıştır. Muş il merkezinde kaybolmaya yüz tutmuş meslekler hakkında daha önceden yapılmış bir çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın yapılmasında etkili olmuştur. Çalışmada alan araştırması yapılarak veriler elde edilmiş, alan araştırmasında gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Görüşmeler neticesinde birincil kaynaktan bilgi ve görüş alınmıştır. Bu çalışmada altı farklı meslekten tecrübe yılı olarak en tecrübeli yöre halkı tarafından tanınan ustalarla görüşülmüş, görüşmelerde ürünlerinin yapım aşaması ürünleri yaparken kullandıkları aletler, çırak yetiştirip yetiştirmedikleri ve mesleklerinin dünü, bugünü ve yarını hakkında bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler sonucunda mesleklerin devamlılığının sağlanması açısından önerilerde bulunulmuştur.