Müsilajın Çanakkale ili ticari balık avcılığında oluşturduğu ekonomik kayıpların değerlendirilmesi

Deniz ekosistemlerinde birçok değişimin yaşandığı günümüzde, iklim değişikliği başta olmak üzere teknolojik faktörlerin ve piyasaya ilişkin birçok stres faktörünün etkisiyle denizde ticari balık avcılığı yapan işletmelerin karşı karşıya kaldığı riskler artmıştır. Son yıllarda Marmara denizinde görülen müsilaj (deniz salyası) ticari balık avcılarının karşılaştığı en büyük risklerden biri olmuştur. Bu nedenle çalışmada müsilaj sorunun görüldüğü Çanakkale'de ticari olarak deniz balığı avcılığı yapan işletmelerde av alanlarında oluşan müsilaj yapısının ekonomik açıdan etkisini değerlendirmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen Çanakkale ilinin, ticari balık avcılığı yapan 28 işletme ile yapılan yüz yüze anketler ile elde edilmiştir. Veriler klasik ekonomik analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Fiyatlar 2022 yılına sabitlenerek müsilajlı ve müsilajsız dönem için karşılaştırılmalı analiz yapılmıştır. İncelenen işletmelerin yöneticileri tarım sektörü geneline göre daha genç, orta düzeyde eğitimli ve sektörde mesleki açıdan tecrübeli kişilerdir. İşletmeler tekneleriyle 52 mil uzaklığa kadar yılın her ayı 10 ile 20 gün arasında günün neredeyse yarısında avlanma faaliyetlerini sürdürmektedir. Sermayelerinin büyük kısmını oluşturan öz sermayeleri ile faaliyetlerini sürdürme eğiliminde olan bu işletmeler 35 farklı türde balık avlamaktadırlar. İnceleme alanının durumuna bakıldığında 2021 yılı ocak ayında başlayıp temmuz ayında artan müsilaj oluşumu nedeniyle; denize çıkılan gün sayısında ve günlük avlanma süresinde azalma olduğu ve av veriminin azaldığı belirlenmiştir. Bu azalma değişken masraflardaki düşüşten kaynaklı toplam masrafları azaltmışken, elde edilen net gelirdeki azalma çok daha yüksek olmuştur. Ayrıca, tekne ve avlanma ekipmanlarında müsilaj kaynaklı zararlar oluşmuştur. Böylece toplam masraflarda meydana gelen yaklaşık %14 azalmaya rağmen net kâr %34 düzeyinde düşmüştür. Tekneler ve avlanma ekipmanlarını müsilajın zararından korumak için işletmelerin teknolojik gelişmeleri takip ederek teknelerini ve avlanma ekipmanlarını bu tür yapılara karşı iyileştirmeleri kaçınılmaz bir durum haline gelmiştir. Yetkili kurum ve kuruluşların çalışmaları ile ortaya çıkarılabilecek bu amaca yönelik destek paketleri, uygun kredi planları daha dirençli işletme yapılarının ortaya çıkmasını sağlayabilir. İşletmelerin gelirlerini çeşitlendirecek teşvikler riskin ortaya çıktığı dönemdeki ekonomik ve sosyal sorunları azaltabilir. Tüketiciye yönelik hazırlanacak bilimsel temelli bilgilendirmelerin piyasanın dengesini koruyabileceği düşünülmektedir. Balık stoklarını koruyacak sürdürülebilir bir balıkçılık yönetim modelinin belirlenerek uygulanması; bu gibi risklerin tanımlanması, bir risk yönetim planının ortaya koyulması ve gerektiği durumlarda aksiyon alınarak ortaya çıkacak ekonomik ve sosyal kayıpların hafifletilmesinde önemli rol oynayabilir.