Mustafa Efendi'nin Viyana Sefâreti Ve Sefâretnâmesi (Istılah-ı Nemçe): 1730

Osmanlı elçilerinin gittikleri yabancı ülkelerdeki gözlemlerini, buralarda yaptıklarını, yolculuklarını ve tesadüf ettikleri çeşitli olayları anlatan sefâretnâmeler Osmanlı Diplomasi Tarihi için çok önemli kaynaklar arasındadır. Osmanlı Devleti 1793'de daimi elçiliklerin tesisine kadar yabancı ülkelere daimi elçiler göndermemiş, sadece gerek gördükçe ve belli görevler ile geçici sefir ve sefâret heyetleri göndermiştir. Bu döneme kadar kaleme alınan sefâretnâmeler genellikle bir sefâret günlüğü şeklinde iken, daimi elçilerin gönderilmesiyle birlikte sefâretnâmelerin içeriklerinde de değişiklikler olmuş siyasetnâme özelliği de taşıyan sefâretnâmeler ortaya çıkmıştır.Çalışmamıza konu olan Mustafa Efendi'nin Viyana Sefâretnâmesi 1730 yılında kaleme alınmıştır. Ancak dönemine kadar yazılmış bulunan sefâretnâmeler içerisinde önemli bir yeri vardır. Çünkü Mustafa Efendi gidiş-geliş yolculuğundan, gezip gördüğü yerlerden daha ziyade Nemçe Devleti'nin kuruluşu, Avrupadaki veraset yapısı ve hanedan ilişkileri, İspanya Veraset Savaşlarının seyri ile Avrupa'nın o zamanki meseleleri hakkında öğrendiklerini kaleme almıştır.XVIII. yüzyıl Osmanlı'nın Batı'yı yakından izlemeye başladığı bir dönemdir. Osmanlıların Avrupaya bakışını anlamak için Sefâretnâmeler önemli birer kaynak durumundadırlar. Bu çalışma ile dönemine kadar yazılan sefâretnâmeler arasında siyasi bir muhtevaya sahip ilk sefâretnâme olan Hacı Mustafa Efendi'nin Nemçe Sefâretnâmesi'nin metin transkripsiyonu yapılarak diğer yazma nüshalarıyla farklılıkları ortaya konulmuş ve dönemin siyasi, sosyal, ekonomik ve diplomatik alanlardaki bazı husular açıklanmaya çalışılmıştır.