Reluctant capitalists: The rise of neo-Islamic bourgeoisie in Turkey

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP)'nin 2002 yılında iktidar gelmesi "İslam ve Kapitalizm" ile "İslam ve Demokrasi" tartışmalarının seyri açısından Türkiye'de ve İslam dünyasında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Bu ekonomik ve siyasi gelişmelerin en önemli sonuçlarından birisi modern Türkiye'de yeni bir İslami burjuvazinin doğuşu olmuştur. Benim tezimin amacı ortaya çıkan bu yeni İslami burjuvaziyi genel olarak İslam ve Kapitalizm tartışmaları özel olarak ise Türkiye'de son otuz yılda Müslüman aktörlerin siyasi, ekonomik ve entellektüel dönüşümleri bağlamında incelemektir.Yeni burjuvazinin doğuşuna örnek bir vaka olarak, MÜSİAD (Müstakil İşadamları Derneği)'dan ayrılarak kurulan ve bir tür sivil toplum kuruluşu olan İslami iş örgütlerinden İGİAD (iktisadi Girişim ve Iş Ahlakı Derneği)'ın vizyon, misyon ve aktivitelerini inceleyeceğim. İGİAD'ı seçmemin iki sebebi vardır: a) söz konusu dernek şimdiye değin akademik bir bakış açısı ile henüz incelenmedi;ve b) bu dernek İslami ahlak değerleri ile kapitalist iş prensiplerinin uyumunu sağlamak için en fazla bilinçli çaba sarfeden iş örgütüdür.Araştırmalarım neticesinde iddiam şudur ki, yeni İslami burjuvazi son otuz yılın Türkiyenin ekonomi-politik bağlamında Weberyan anlamda kendine yeni "fırsatlar alanı" buldu ve kendi Müslüman kimliği ile kapitalizm arasında devam edegelen pazarlık neticesinde ortaya çıktı. Bu süreçte Müslüman aktörler İslam ve Kapitalizm arasındaki "söylemsel gerilim"i azaltarak, İslamı, kapitalizmi, banka ile çalışmayı, tüketimi ve lüksü öyle bir şekilde yeniden tanımladılar ki İslam ve Kapitalizm birbiri ile uyumlu hale gelecek derecede esnek hale geldi. Süreç sonunda ise yeni burjuvazi "mütereddit kapitalistler" olarak ortaya çıktı.Metodolojik olarak, tezim son dört yıldır Bilkent ve Harvard kütüphanelerinde araştırdığım birincil ve ikincil kaynakların; islami medya (gazete, dergi ve TV kanalları) yayınlarının; ve daha da önemlisi Türkiye'de ortaya çıkan yeni İslami burjuvazinin aktörleri, çoğunlukla da İGİAD üyeleri, ile derinlemesine yaptığım mülakatların analizleri üzerine kurulmuştur.Anahtar Kelimeler:Müslüman burjuvazi, İslam, KapitalizmACKNOWLEDGEMENTA dissertation could not be accomplished without the help of several people and institutions. And mine is not an exception. For that, I would like to thank first and foremost to my main advisor and mentor, Metin Heper, without whose help and guidance, this dissertation could not be completed. His high standards were always coupled with a kind, approachable, wise and humorous manner. I am also very grateful to my examining committee members, Ergun Özbudun, Elisabeth Özdalga, Zeki Sarıgil, and Oktay Özel, without their contributions and constructive criticisms I could put my ideas into a perspective, and start thinking about my future projects.I am very thankful to the president of ÎGÎAD, Şükrü Alkan, who helped me immensely not only through sharing his sincere opinions about Islam and capitalism but also introducing me other ÎGÎAD members during my three year-long research. Likewise two other Muslim businessmen, Ali Vural Ak and Hasan Gültekin, introduced me several other members of the Islamic bourgeoisie from different Islamic circles and cemaats. I would like to thank to all of them and to my interviewees, some of whom understandably wanted to remain anonymous. That's why I was able to give initials of their names only in the following pages.During my research at Bilkent, Harvard and Furman universities and libraries in last five years, I had the good fortune to discuss my project with many great scholars and friends, none of whom hesitated to share their enthusiasm and knowledge. I am particularly thankful to Prof. Cemal Kafadar, Prof. Nur Yalman, Associate Prof. Ali Tekin, Assistant Prof. Cengiz Şişman, Dr. İbrahim Kalın, Prof. İhsan Dağı, Prof. Sabri Orman, Prof. Burhanettin Can, Prof. İsrafil Kuralay, Dr. Nihat Alayoğlu, Erol Yarar, Nejla Koytak, Eyüp Vural Aydın, and Prof. Ersin Nazif Gürdoğan whose thought provoking questions in different stages of my research always provided me with excellent feedback and kept me focused when I found myself wandering too far afield.Lastly I would like to thank to my family and friends (also my cats, Mişka and Bekir) whose unconditional support had always been with me throughout this arduous process.