Müzik alanının oluşumu, değişimi ve Türkiye'deki gelişimi bağlamında avangarttan kitlesele müzikte eleştiri

Müzik, tarih boyunca toplumları temsil eden kültürel paradigmalardan biri olarak, dönemsel koşullara göre değişim göstermiştir. Müziğin eleştiriyle kurduğu ilişki de bu değişimlere bağlı olarak farklılaşmaktadır. Müzikte eleştirinin ortaya çıkması öncelikle müziğin Batı'da Aydınlanma dönemi ile saray ve kiliseden özerkleşmesiyle bağlantılıdır. Ardından, romantik dönemde müzik burjuvadan özerkleşmeye başlamıştır. Sanatın sanat için yapılmaya başlandığı bu dönem avangart akımların doğmasına öncülük ettiği gibi, müziğin de avangartlaşmasını sağlamıştır. Fakat 20. yüzyılın başlarında Amerika'da ortaya çıkan caz aracılığıyla kapitalizmin çarklarına dahil olan müzik ticarileşmiş ve bu doğrultuda yeni popüler müzik türleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, eleştirel olan avangart müzik o zamandan günümüze etkisini ve gücünü yitirmiştir. Öte yandan, müzik bu tarihsel süreçte kitleselleşmiş olsa da, rock'n roll, rock ve rap gibi yeni türleriyle eleştirel yönünü hep sürdürmüştür. Türk müziği ise Batı'ya paralel olarak 1960'lardan sonra bu müzik türlerinden etkilenmiştir. Eleştirel tavır Anadolu ozan geleneğinin de etkisiyle Anadolu pop müziği ile başlamış, rock ve rap müzik ile sürmüştür. Bu çerçevede, bu çalışmanın amacını oluşturan, müziğin toplumsal bağlamının ve müzikteki eleştiri dilinin ortaya konulması, tarihsel karşılaştırmalı sosyolojik bir bakış açısı ile gerçekleştirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Avangart, Eleştiri, Kitlesel müzik, Özerklik, Türkiye'de müzik.