Müzik eğitimi anabilim dallarındaki viyolonsel eğitiminde hicaz saz semâilerinin kullanımına yönelik bir model önerisi

Bu araştırma, müzik eğitimi anabilim dallarındaki viyolonsel eğitiminde hicaz saz semâilerinin kullanımına yönelik bir model önerisi oluşturmak ve oluşturulan model önerisinin viyolonsel öğrencilerinin hicaz saz semâilerini seslendirmede karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde ne derecede etkili olduğunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada, tarama modeli (betimsel) ve deneme modeli (deneysel) olmak üzere iki yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın betimsel kısmında literatür taraması, viyolonsel öğretim elemanları ile görüşme, deneysel işlem öncesi deney ve kontrol gruplarına anket, deneysel işlem sonrası deney grubu ile görüşme yapılmıştır. Çalışmanın deneysel kısmında ise "kontrol gruplu öntest-sontest" deseni uygulanmıştır. Araştırmanın betimsel boyutunda çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılında üniversitelerin eğitim fakülteleri güzel sanatlar eğitimi bölümlerine bağlı 20 müzik eğitimi anabilim dalında görev yapmakta olan 20 viyolonsel öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmanın deneysel boyutunda ise çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılında Bursa Uludağ Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalında, üçüncü ve dördüncü sınıflarda öğrenim gören 8 bireysel çalgı (viyolonsel) öğrencisi oluşturmaktadır. Viyolonsel öğretim elemanlarıyla ve deney grubundaki öğrencilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilen veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın deney aşamasında elde edilen verilerin analizinde ise parametrik testlerden t testi kullanılmıştır. Araştırmanın deney aşamasında kullanılmak üzere Yusuf Paşa'nın hicaz hümâyûn saz semâisi viyolonsele uyarlanmıştır. Viyolonsele uyarlanan saz semâisi öntest aşamasında çalışma grubu öğrencileri tarafından seslendirilmiş ve öntest sonrasında çalışma grubu öğrencilerine anket uygulanarak hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirmede karşılaştıkları güçlükler tespit edilmiştir. Öğrencilerin karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesine yönelik altı bölümden oluşan model önerisi geliştirilmiştir. Model önerisini oluşturan alıştırmalar deney grubundaki öğrencilere altı hafta süreyle haftada bir saat olmak üzere çalıştırılmıştır. Bu süre sonunda sontest aşaması için çalışma grubu öğrencileri hicaz hümâyûn saz semâisini tekrar seslendirmiştir. Öntest ve sontest aşamalarında öğrencilerin hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirme performansları kamera ile kaydedilmiştir. Viyolonsel alanında dört uzman öğretim elemanı elde edilen video kayıtlarını dereceli puanlama anahtarı vasıtasıyla değerlendirmiştir. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, oluşturulan model önerisinin viyolonsel öğrencilerinin hicaz hümâyûn saz semâisini seslendirmede karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde etkili olduğu saptanmıştır.