N-alkil-2-tiyofenilmetiletandiaminler ile hekzaklorosiklotrifosfazenin reaksiyonlarının incelenmesi

Bu çalışmada, 2-tiyofenkarboksaldehit ile N-metil-1,2-diaminoetan, N-etil-1,2-diaminoetan ve N-metil-1,3-diaminopropanın etanol ortamında tepkimeye girmesiyle Schiff bazları ve bu Schiff bazlarının NaBH4 ile indirgenmesinden de diamin ligandları (1-3) hazırlanmıştır. Bu ligandların hekzaklorosiklotrifosfazatrien, N3P3Cl6 ile tepkimesinden regioselektif olarak tetrakloro-2-tiyofenilmetilspirosiklotrifosfazenler (4-6) elde edilmiştir. Tetrakloro-2-tiyofenilmetilspirosiklotrifosfazenler (4 ve 5) ile piperidin ve 1,4-dioksa-8-azaspiro[4.5]dekan, benzil amin, 1-(2-aminoetil) piperidin ve bütil amin, 7-hidroksikumarinin tepkimelerinden tamamen sübstitüe siklotrifosfazenler (7-18) sentezlenmiştir. Ayrıca, kısmen sübstitüe trimerik fosfazenlerin (4 ve 5)' in kuru THF ortamında 1:2 mol oranında 7-hidroksi kumarin ile tepkimesinden kısmen kumarin sübstitüe 2-tiyofenilmetilspirosiklotrifosfazenler (19-26) elde edilmiştir. Elde edilen bileşikler, kolon kromatografisi ve preparatif ince tabaka kromatografisi (TLC) ile ayrılmıştır. Sentezlenen fosfazenlerin yapıları; element analizi, kütle spektrometrisi (ESI-MS), FTIR, bir boyutlu (1H, 13C- ve 31P-NMR) ve iki boyutlu (HSQC) NMR spektroskopi teknikleri ile aydınlatılmıştır. Bileşik 8'in katı hal yapısı X-ışını kırınım metre yöntemi ile karakterize edilmiştir. Bileşik 19 ve 23 bir adet kiral fosfor atomu içerdiğinden dolayı R/S rasem karışım halindedir. Bileşik 20 ve 24 iki eşdeğer stereojenik fosfor atomu vardır. Bileşik 20'nin cis ve trans izomerinin bir arada olduğu (RR/ RS veya SS/ SR diasteromer karışımı), bileşik 24'ün ise trans non-geminal (RR/SS enantiyomerik karışım, rasem) olduğu 31P NMR spektrumundan belirlenmiştir. Bileşikler 21, 22, 25 ve 26'da iki eşdeğer olmayan stereojenik fosfor atomu bulunmakta ve diasteromer karışımları halinde oluşmaktadır.