Nasreddin Hoca felsefesinden hareketle günümüz çocuk ve gençlik edebiyatına bir bakış

Dünyaca tanınan mizah dehası Nasreddin Hoca; fıkralarındaki güçlü nükte, ince zekâ ve hayat felsefesiyle birçok yazarı ve karikatüristi etkileyerek zaman ve mekân sınırlarını aşmış, fıkralarının da ötesine geçerek günümüz çocukları için yazılmış hikâyelerin kahramanlarından biri olmuştur. Yaşama dair en sıradan kabul edilen insanlık durumlarına tuttuğu felsefi bakış açısıyla hoca ve fıkraları, edebiyat eserlerine konu olmuştur. Bu çalışmada, Nasreddin Hoca felsefesinin ve fıkralarının günümüz çocuk ve gençlik edebiyatına yansımaları incelenmektedir. Çalışmanın ana odağında, Nasreddin Hoca felsefesinin ve fıkralarının edebiyata etkisi; Necdet Neydim'in "Nasrettin Hoca ile Düşünmek" serisi, Gülsüm Cengiz'in Nasrettin Hoca - Güldürürken Düşündüren Adam, Laurence Fugier'nin Nasrettin Hoca ile Bir Gün ve Odile Weulersse'in Nasreddine (Nasreddin) ve Nasreddine et Son Âne (Nasreddin ve Eşeği) adlı eserleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Nasreddin Hoca felsefesinin ve fıkralarının günümüz çocuk ve gençlik edebiyatı eserlerinde nasıl ve neden yeniden işlendiği ortaya çıkarılarak, bu eserlerde geçen Nasreddin Hoca karakterinin sahip olduğu düşünceler, duygular, yaşadığı olaylar karşısında verdiği tepkiler ile diğer karakterlerle olan ilişkisinin yanı sıra, konu ve tema özellikleri çoğulcu inceleme yöntemiyle karşılaştırılarak Nasreddin Hoca felsefesinin edebiyat dünyasındaki rolü ve etkisi ortaya konulmaktadır. Karşılaştırmalı Edebiyat bilimi kriterlerince yapılan bu incelemenin sonucunda, Nasreddin Hoca'nın sadece bir kültürel figür değil aynı zamanda evrensel insan değerlerini temsil eden bir sembol olduğunu göstermiştir. Onun toplumsal eşitsizlik, adalet, birey-toplum ilişkisi ve eleştirel düşünce gibi meseleleri mizahi bir dille ele alışı, bu felsefenin zamansız ve evrensel bir nitelik taşıdığını kanıtlamaktadır. Nasreddin Hoca fıkralarının esin kaynağı olduğu eserlerde, Hoca'nın toplumsal değerleri sorgulayan, bireyleri düşünmeye teşvik eden ve her yaştan okuyucu için anlamlı bir mesaj sunan tavrının edebiyat dünyasında derin ve kalıcı bir etki yarattığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mizah, felsefe, çocuk ve gençlik edebiyatı, Nasreddin Hoca, Nasreddin Hoca felsefesi, Karşılaştırmalı Edebiyat