Anlambilim-edimbilim ayrımının doğası üzerine

Dilbilim ve felsefede; sözdizim, anlambilim ve edimbilim genellikle bir dilin anlam, iletişim, dil kavrayışı ve bilişsellik gibi bir teorik önemi (explanandum) ile ilgili olarak bu dilin farklı ama tamamlayıcı yönlerini (explanans) karakterize etmek için kullanılır. Son yıllarda, anlambilim ve edimbilim arasındaki ayrımın ilkeli, yani belirleyici, bir şekilde nasıl çizileceği sorusu; dil felsefesinde ve dilbilim felsefesinde en dikkat çekici ama eşit derecede en tartışmalı sorulardan biri haline gelmiştir. Bu çalışma, anlambilim-edimbilim ayrımını daha iyi kavrayabilmemiz için gerekli metodolojik sınırların ana hatlarını çizmek amacını güderek bu ayrımı ilkeli bir şekilde çizme çabalarının kapsamını ve doğasını sorgulamaktadır. Bu bağlamda; bu çalışma, temel olarak anlambilim ve edimbilim kategorilerinin, arkalarında yatan daha temel teorileri ve bunlara ait tartışmaları önemsiz bir şekilde (trivially) kısaltan koşullu (stipulative) kategoriler olduğunu iddia etmekteyken ayrımın kuramsal önemini deflasyona uğratan bir görüşü savunmaktadır. Bu doğrultuda; çalışma, ayrıma dair birinci dereceden, yani nesne düzeyindeki, yorumların dayandığı bazı ilksel varsayımları (türevsellik, bütünlük, özerklik, keskinlik ve gidimlilik) ve varsayım şemasını (Dilsel Yön Ayrım Varsayımı) eleştirel bir şekilde tahlil edecek ve literatürdeki farklı anlambilim-edimbilim ayrımları ile örneklendirecektir. Sonuç olarak ise çalışma anlambilim-edimbilim ayrımının bir dil teorisindeki açıklayıcı önemini boşaltırken bu ayrımın felsefi sağlamlığına karşı bir tutum takınır.