Nazmi-zade Murteza`nın Gülşen-i Hulefa`sının tenkitli transkripsiyonu

ÖZET DOKTORA TEZİ NAZMÎ-ZÂDE MURTEZA'NIN GÜLŞEN-İ HULEFÂ' SININ TENKİTLİ TRANSKRİPSİYONU Mehmet KARATAŞ Danışman: Prof. Dr. Enver KONUKÇU 2000-SAYFA: 520 Jüri : Prof. Dr. Enver KONUKÇU Yrd. Doç. Dr. Mehmet İNBAŞI Yrd. Doç. Dr. Kâzım KÖKTEKİN Umûmî târih içinde önemli bir yer tutan ve çalışma konumuz olan Nazmî-Zâde Murteza'mn Gülşen-i Hulefâ isimli eseri Emevî Devleti'nin yıkılıp, Abbasî Devletinin ve Bağdad şehrinin kuruluşundan ve Abbâsîler'den sonra Bağdad ve çevresinde hâkim olan devletlerden, şehrin Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine girmesinden özellikle IV. Murad'ın ikinci defa Bağdad'ı fethedip Osmanlı hâkimiyetine almasından ve 1717 yılına kadar Osmanlı Devleti'nin tayin ettiği Bağdad valileri ve bunların faaliyetlerinden bahseden çok önemli bir eserdir. Yurt içinde ve yurt dışındaki bir çok kütüphanede yazma ve matbu nüshaları bulunan Nazmî- Zâde' nin bu çok değerli eserinin tenkitli transkripsiyonunun yapılıp ilim dünyasına kazandırılmak amacını taşıyan bu çalışma bir Giriş ve Dört Bölüm halindedir. Giriş bölümünde Osmanlılar döneminde Bağdad târihiyle ilgili yazılan özel eserler hakkında kısaca bilgi verilip Gülşen-i Hulefâ'nın bu eserler arasındaki yeri hakkında bilgi verildi. Çalışmanın I. Bölümü iki kısım halinde değerlendirildi. Birinci kısmında Müellifin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verildi. İkinci kısımda ise Gülşen-i Hulefâ'nın çeşitli kütüphanelerdeki yazma ve matbu nüshalarının tanıtımı yapılıp transkripsiyonu yapılan esas nüsha ile diğer kendileriyle karşılaştırılan nüshalarla ilgili bilgi verilip bu nüshaları tercih etme sebebi izah edildi. Yine eserin telifındeki amaç ve konusu ile ilgili bilgi verilip müellifin bu eserdeki dil ve üslubu, târih metodolojisi ve târih felsefesi ile ilgili bilgi verildi. II. Bölümde Bağdad'ın kuruluşu, Bağdad isminin menşei, Abbasîler için önemi, Abbâsîler'den sonra Bağdad'a hâkim olan devletler, Bağdad'ın Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine girmesi, Osmanlı Devleti için önemi ve Osmanlı Devletinin tayin ettiği Bağdad Valileri ve faaliyetleri hakkında özet bilgi verildi. III. Bölümde müellifin Emevîler, Abbasî Halîfeleri, bu dönemdeki Türkler, Moğollar ve Ehl-i Sünnet Dışı İnançlar, Selçuklu Sultanları, Osmanlı Sultanları ve Osmanlı Devleti'nin Bağdad Valileri, Şiiler, İran ve törenlerle ilgili görüşlerine yer verildi. IV. Bölümde bu çalışmada uyulan metotlarla ilgili bilgi bulunmaktadır.