Neccar-zade Rıza Divanı'nın edisyon kritiği

Neccâr-zâde Rızâ Divânı' nın Edisyon Kritiği, Hazırlayan: Mehmet ÖZDEMİR, Danışman: Yrd Doç Dr. Halil İbrahim HAKSEVER, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisana Tezi) Afyon, 1999 XV + 500 s. Neccarzade Rızâ, 1679 'da İstanbul'un Beşiktaş semtinde doğmuş ve 1846 yılında aynı yerde vefat etmiştir. Beşiktaş'ta dergahı bulunan şâir, Nakşî tarikatı şeyhlerinden olup otuz yıl şeyhlik yapmıştır. » Neccâr-zâde'nin Divan'ının yanında Muhtasaru'l- Velayet adlı tercüme eseri ve Hac-nâme adlı risalesi başta olmak üzere tasavvufî nitelikli küçük risaleleri vardır. Neccarzade Rıza, daha çok na'tleriyle tanınmış bir şâirdir. Divan'ında Hz. Peygamber'in evsafim anlatan bilyeler ve na'tler şiirlerinin ekseriyetini teşkil eder. Bu şiirlerde Hz. Peygamber'e karşı duyulan sevgi, hayranlık ve teslimiyetin derin izleri görülür. Mutasavvıf bir şâir olan Neccâr-zâde Rızâ, dînî ve tasavvufî aşkla kaleme aldığı şiirlerinde genellikle Hz. Peygamber'e olan aşkını dile getirmektedir. Nakşî tarikatı şeyhlerinden olan şâir, insanlara nasihat etme gayesini hedeflemiş ve Klasik Türk edebiyatı şâirlerimizden Nâbî gibi hikemî tarzda şiirler de yazmıştır. Neccarzade Divân'ı, Klasik edebiyatımızın alışılagelmiş divan tertibi tarzından farklı olarak tertip edilmiştir. Divan, dört bölüme ayrılmış ve her bölüme ayn bir isim verilmiştir. Bu bölümlerin her biri ayn birer divan gibi tertip edilmiş olup her bölüm başlı başına bir divan niteliğindedir. Bu bölümler şu şekilde acüandırılmıştır: Tuhfetü'l-İrşâd, Vâridât-ı Gaybiyye, Zuhûrât-ı Mekkiyye ve Hâtimetü'l- Varidat. Neccar-zâde Divân'ı ile ilgili bir diğer hususiyet de şudur: Gazeller, harf sırasına göre kâfiyelenmeden önce, o harfle kafiyeli bir dörtlük yazılmış sonra gazeller kalemem alınmıştır. Bu işlem her harf için aynı şekilde tekrar edilmiştir. Klasik divan tertibinde fazla raslanmayan bu tarz dikkat çekicidir. Neccarzâde Rızâ'nın Divan' ı, daha çok dînî-tasavvufî yönüyle dikkat çektiğinden incelemede bu konular üzerinde durulmuştur.