Nefrotik sendromlu çocuklarda NR3C1 gen varyantlarının böbrek sağ kalımı ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Nefrotik sendrom (NS) glomerül kapiller duvarının seçici geçirgen özelliğinin bozulmasıyla oluşan, özellikle çocukluk yaş grubu için önemli, kronik bir sağlık problemidir. Hastaların büyük kısmı steroide cevaplı ve iyi prognozlu seyrederken; steroide dirençli hastalar, yeterli ve etkili tedavi verilmesi gereken klinik bir sorundur. Steroid dirençli hastalar son dönem böbrek yetmezliğine (SDBY) ilerleyerek diyaliz ve böbrek nakli ihtiyacı gelişebilmektedir. NS böbrek prognozuyla ilgili klinik özellikler iyi bilinirken genetik özellikler halen tam aydınlatılamamıştır. Bu araştırmanın amacı nefrotik sendrom tanısı ile takip edilen çocuklarda böbrek sağ kalımı ile ilişkili faktörlerin incelenmesi, NR3C1 (nükleer reseptör süper ailesi 3, grup C, üye 1) gen varyantlarının böbrek sağ kalımı ile ilişkisinin değerlendirilmesidir. Kliniğimizde NS tanısı ile takip edilen hastalar poliklinik başvuru sırasına göre araştırmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar verileri hastanenin tıbbi kayıt sisteminden elde edildi, NR3C1 c.-13-6284C>T (rs10052957) ve c.2298T>C (rs6196) varyantları incelendi. Hastalar klinik olarak SRNS (steroid dirençli NS), SDNS (steroid duyarlı NS), SBNS (steroid bağımlı NS), FRNS (sık relapsla giden NS) şeklinde ayrıldı. SDNS, SBNS, FRNS olanlar steroid duyarlı, SRNS olanlar steroid dirençli olarak gruplandı. Araştırmaya NS tanılı 123 hasta ve 45 sağlıklı çocuk dahil edildi. Hastaların 49'u kız (%39,8), 74'ü erkek (%60,2); tanı yaşı ortalaması 5,49±3,76 yıl; izlem süresi 6,86±4,54 yıl idi. Hastaların 63'ü SRNS, 35'i SDNS, 17'si SBNS ve 8'i FRNS tanısı aldı; 60 hasta steroid duyarlı, 63 hasta steroid dirençli grupta yer alıyordu. Son poliklinik kontrollerinde hastaların yarısından fazlasının (n=71) remisyona girdiği, 15 hastada KBH geliştiği, kalan 37 hastanın SDBY'ye (35 hasta böbrek nakli, 2 hasta diyaliz tedavisi) ilerlediği görüldü. Remisyondaki 71 olgunun yarısından fazlası (n=44) ilaçsız tam remisyondayken, 27'si ilaç altında remisyondaydı. Steroid dirençli grupta, tanı yaşı daha büyük; ebeveynlerde akraba evliliği oranı daha fazla; ailede nefrotik sendrom ve KBH öyküsü daha sık; tanı anında hipertansiyon oranı daha sık; dislipidemi, kronik böbrek hasarı, gelişim geriliği, tromboz, osteopeni, osteoporoz komplikasyonları daha sık saptandı (p<0,05). Değerlendirilen rs10052957 ve rs6196 varyantlarının patolojik allel dağılımları, hasta ve kontrol grubunda; SDNS, SRNS, FRNS, SBNS gruplarında; tam remisyon, ilaçlı remisyon, SDBY gruplarında benzer bulundu. Steroid dirençli hastalar, steroid duyarlı olanlarla; tam remisyonda olanlar, olmayanlarla; SDBY gelişenler, gelişmeyenlerle; steroid dirençli hastalar içinde olup SDBY gelişenler, gelişmeyenlerle karşılaştırıldı; rs10052957 ve rs6196 varyant ve patolojik allel dağılımları benzerdi. Tanıda hipertansiyon olmayan hastalarda rs10052957-CC doğal varyant sıklığı, hipertansiyon olan gruba göre daha yüksek; hipertansiyon olan grupta rs10052957-T patolojik allel sıklığı ise, olmayan gruba göre daha yüksekti (p<0,05). Araştırma sonuçları NR3C1 geni rs10052957 ve rs6196 varyantlarını taşımanın nefrotik sendroma özgü bir durum olmadığını düşündürmektedir. Glukokortikoid reseptörünün ekspresyonu/fonksiyonunu etkilediği bilinen bu varyantların, NS'lu çocuklarda böbrek sağ kalımı ile ilişkisi saptanmamıştır. Steroid dirençli ve duyarlı hastaların tanıdaki klinik özellikleri belirgin olarak birbirinden farklı bulunmuştur, ancak değerlendirilen NR3C1 gen varyantlarının dağılımında farklılık görülmemiştir. Anahtar kelimeler: Nefrotik Sendrom, Sağ Kalım, NR3C1