Antienflamatuar bitkisel ekstrelerinin Parkinson hastalığının α-sinüklein modelinde nöroprotektif aktiviteleri

Parkinson hastalığı, günümüzde dünya genelinde 10 milyondan fazla insanda görülen kendini bradikinezi, rijidite ve postural instabilite gibi semptomlarla gösteren nörodejeneratif bir hastalıktır. Hem genetik hem de çevresel koşullara bağlı olduğundan patofizyolojisinde rol alan mekanizmaların aydınlatılması amacıyla uzun süredir birçok çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda; beynin substansiye nigra pars kompakta (SNc) bölgesinde bulunan dopaminerjik nöronların hasar gördüğü ve bununla birlikte dopamin eksikliği sonucu motor fonksiyon bozukluğu oluştuğu gözlemlenmiştir. SNc'de yer alan dopaminerjik nöronlarda, ana bileşeni alfa-sinüklein oligomerinin olduğu Lewy cisimciği veya Lewy nöritleri olarak adlandırılan sitoplazmik yapıların birikmesinin gözlenmesi, çalışmaları bu mekanizma üzerine yönlendirmiştir. Çalışmalar; zaman içerisinde sitoplazmada biriken Lewy nöritlerinin, nöronların normal fizyolojik fonksiyonlarını yerine getirmesine engel olduğunu ve dopaminerjik nöronlarda enflamasyon ve takiben apoptozasebebiyet verdiğini göstermiştir. Klinikte mevcut tedavi yöntemi dopamin düzeylerini arttırmaya yöneliktir ve nöronları korumaya veya hastalığın ilerlemesine engel olmaya yönelik herhangi bir ilaç bulunmamaktadır. Bu sebeple alfa-sinüklein ekspresyonu üzerine etkili tedavi çalışmaları son zamanlarda araştırılan popüler konulardan biri haline gelmiştir. Parkinson hastalığı ile ilgili yapılan son araştırmalar ile hastalığın ilerlemesinde enflamasyon ve oksidatif stresin rolü net olarak ortaya konmuştur. Bu nedenle antioksidan ve antienflamatuvar etkili ilaçların veya bitkisel ekstrelerin bu hastalık üzerine etkisinin incelenmesi kabul gören popüler yaklaşımlardan birisidir. Ülkemizde yetişen Sambucus ebulus L., Fraxinus ornus L. subsp. ornus L. ve Ecballium elaterium (L.) A.Rich. türleri antioksidan ve antienflamatuvar etkileri sebebiyle birçok farmakognozi alanındaki çalışmaların konusu olan bitkilerdir. Bu bitkilerin taşıdığı etken maddeler sayesinde antienflamatuvar, antimikrobik, antioksidan etki gösterdiği yapılan çalışmalar ile ortaya konmuştur. Bu çalışmanın amacı antioksidan ve antienflamatuvar etkinliği yüksek bu bitki ekstrelerinin rotenon ve A-53T- α-syn plazmidi ile indüklenen hücre hasarı ve alfa-sinüklein ekspresyonu üzerineki etkisini incelemektir. Tedavi sonrası ekspresyondaki değişim ve bunun hücre hattı üzerindeki etkisi analiz edilecektir. Hücre canlılığı analizi, xCELLigence aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Ekstrelerin rotenon ve transfeksiyon toksisitesi üzerinde etkileri incelendiğinde, F. ornus subsp. ornus ekstresinin, azalan hücre indeksini arttırması açısından Parkinson hastalığına yönelik tedavilerin geliştirilmesinde potansiyel bir ajan olabileceği söylenebilmektedir.