Nevbetî Divanı (Dil incelemesi-çeviri yazılı metin- metnin Türkiye Türkçesine aktarılması-sözlüklü dizin)

Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada; Uygur tarihçilerince "Hocalar Devri" diye adlandırılan 18. yüzyılın ilk yarısında Doğu Türkistan'da yaşamış, Hotenli mutasavvıf şair Nevbetî'nin günümüze ulaşabilmiş biricik eseri Nevbetî Divanı incelenmiştir. Divan'ın sonlarında yer alan bir rubaiden, Divan'ın H 1160/M 1747 yılında tamamlandığı bilgisine ulaşılmaktadır. Bu bakımdan eser, Klasik Sonrası Dönem Çağatay Edebiyatı ürünleri arasında yer alır. Çalışma ile eserin Çağatay Türkçesinin gelişimi sürecindeki konumu ve eserden hareketle Klasik Sonrası Çağatay Türkçesinin dil hususiyetleri belirlenmiştir. Edebî Uygur Türkçesi ile yerel Uygur ağızlarının metnin diline etkisi, çalışmada ele alınan diğer bir husustur. Şair Nevbetî'nin hayatı ve edebî faaliyetleri geniş bir kaynak taraması sonucunda gün yüzüne çıkartılmış, ardından nestalik Arap hattıyla istinsah edilmiş B Nüshası, transkripsiyon (çeviri yazı) yöntemiyle Latin harflerine çevrilmiş, metinle ilgili gerekli açıklamalar dipnotlarda verilmiştir. Müteakip bölümde metin, Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Transkripsiyon işlemi sırasında elde edilen yazım hususiyetleri ile eserin fonetik ve morfolojik dil özellikleri, müstakil bölümler hâlinde ortaya konmuş, hazırlanan alfabetik gramatikal dizin ile de metnin söz varlığı tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde Nevbetî Divanı'nın Türk dilinin gelişim tarihi içindeki yeri saptanmış ve özellikle Doğu Türkistan sahası Çağatay literatürü alanında çalışma yapacak araştırmacılara katkı sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Nevbetî, Klasik Sonrası Çağatay Edebiyatı, Doğu Türkistan, Uygur Türkçesi