NGC 4736 ve NGC 4258 galaksilerinde belirlenen aşırı parlak X-ışın kaynaklarının zamansal ve tayfsal özelliklerinin araştırılması

Aşırı parlak X-ışın kaynakları (Ultraluminous X-ray Sources, ULXs), X-ışın ışıma güçleri bir yıldız kütleli karadelik için Eddington limitini aşan (Lx > 10^39 erg s^-1) galaksi merkezi dışındaki noktasal kaynaklardır. ULX'lerin, sıkı (compact) cismi karadelik ya da nötron yıldızı olan ve kütle aktarımı yapan X-ışın çiftleri oldukları önerilmektedir. Bu tez kapsamında seçilen iki yakın (d < 10 Mpc) galaksi NGC 4736 ve NGC 4258'de belirlenen iki ULX'in ayrıntılı tayfsal ve zamansal özellikleri incelendi. Analiz için Chandra, XMM-Newton ve Swift X-ışın uydularının verileri kullanıldı. NGC 4736'daki kaynağın (X-2) ışımasında mHz mertebesinde yarı periyodik salınım (Quasi-Periodic Oscillation, QPO) belirlendi. NGC 4258'deki kaynağın (X-6) ise farklı zamanlarda alınan gözlem verilerinden yararlanılarak kaynağın X-ışın tayfsal evrimi incelendi ve tayfsal değişim gösterdiği belirlendi. Tayfsal model parametreleri kullanılarak yapılan hesaplamalar sonucu her iki kaynaktaki sıkı cismin yıldız kütleli karadelik olabileceği önerildi.