Nietzsche'ci paradigmada tragedyanın yeri ve tragedya kuramının alternatif tiyatroda yansımaları

Nietzsche'nin tragedya kuramı, kolektif, katılımcı ve dönüştürücü bir tiyatronun nasıl olması gerektiğini, böyle bir tiyatro ruhu içinde varolan insanın yaşamın içinde nasıl etkin bir rol oynadığını göstermesi açısından önemlidir. Nietzsche'ye göre bugünkü tiyatro anlayışının, tiyatronun kolektif, katılımcı, bütünleştirici ve bu özelliğinden dolayı dönüştürücü varoluşundan uzaklaşıp sistemin içinde işlevsiz bir araç haline gelmesinin temel nedeni Dionisyak özün yerini Sokratik/Apollonik aklın almış olmasıdır. Bu nedenle onun tiyatro/tragedya anlayışı, Sokrates'le başlayan ve Aristoteles'le ivmelenen rasyonel akla karşı verdiği tartışma ve mücadele içinde ortaya çıkmıştır ve ona göre ilkin bu hakim düşünce ile hesaplaşılmalıdır. Tiyatro ancak bu koşulda tekrar eski Dionysosçu ruhuna kavuşabilecek ve yeni insan yaratılabilecektir. Bu görüşleri nedeniyle Nietzsche, hem felsefe tarihinde hem de tiyatro anlayışında büyük değişiklikler gerçekleştiren bir filozoftur.Nietzscheci bu düşünsel çizgi, 20. yüzyıl tiyatro düşünür ve uygulayıcılarının üzerinde anlaştıkları bir noktadır. Bu nedenle tiyatro içindeki yeni arayışlar, tiyatronun mevcut problemini çözmek, tiyatroya tekrar ilk zamanlardaki o kolektif ruhunu kazandırmak için uğraşmışlardır. Onların gördüğü bu ruh, tragedyanın ilk zamanlarındaki; ritüelistik bir etkinlik düzleminde varolduğu zamanlardır ve bu nedenle 20. yüzyıl tiyatro hareketleri yüzlerini ileriye değil, geriye; ritüelistik tiyatro zamanlarına çevirmişlerdir. 20. yüzyıl tiyatro hareketlerinin geldiği düşünsel izlek, Nietzscheci bir izlektir.Bu tez kapsamında, tragedya ve tiyatro anlayışının bu tartışmalar ekseninde nasıl başkalaşım geçirdiği ve nihayetinde bu başkalaşımın farkına varılmasıyla, alternatif tiyatro hareketlerinin Nietzsche ile bu izlekte nasıl buluştuğu gösterilmeye çalışılmıştır.