Nigella sativa (çörek otu)'nın karbonik anhidraz enzim aktivitesi üzerinde etkisinin araştırılması

Nigella sativa, çörek otu olarak bilinen bir bitkidir. Bu bitki, Akdeniz bölgesinde ve Hindistan, Pakistan ve Afganistan'da dahil olmak üzere Batı Asya ülkelerinde yetişen bir baharattır. Nigella sativa tohumları, günümüzde astım ve diğer akciğer rahatsızlıkları, sindirim bozuklukları (örneğin; hazımsızlık, ishal) ve hiperlipidemi tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca antioksidan etkileri ve bağışıklık düzenleyici özellikleri vardır.Karbonik anhidraz (E.C. 4. 2. 1. 1), merkezinde Zn+2 bulunan bir metaloenzimdir. Omurgalılarda CO2, bu enzimin substratıdır. Hücreler ve hücreler arası sıvıda CO2 ve H2CO3 dönüşümlerini katalizleyen bir enzimdir.Bu çalışmada Nigella sativa'nın, karbonik anhidraz enzimi üzerinde inhibisyon etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla önce insan eritrositlerinden karbonik anhidraz izoenzimleri (HCA-I, HCA-II) afinite kromatografisi ile ayrı ayrı saflaştırıldı. Daha sonra Nigella sativa (çörek otu) homojenatıları hazırlandı. Değişik konsantrasyonlardaki homojenatlar ile Nigella sativa'nın insan eritrosit CA enzimleri üzerindeki inhibisyon etkisi incelendi. Çalışmalarda karbonik anhidraz aktivitesinin belirlenmesinde hidrataz ve esteraz aktivitelerinden faydalanıldı. HCA-I'in esteraz aktivitesi üzerinde çalışılan tüm konsantrasyonlarda inhibisyon etkisi gösterdiği belirlenmiştir. İnhibisyon etkisi gösteren homojenatlar için % aktivite-[I] grafikleri çizilerek IC50 değerleri bulunmuştur. HCA-I esteraz aktivitesine göre inhibisyon gösteren tüm konsantrasyonların IC50 değerleri (enzimli reaksiyon süresini yarıya düşüren inhibitör konsantrasyonu); 0,2101.104 ? M-0,0492.104 ? M arasında bulunmuştur. %0,1, %0,2, %0,3'lük konsantrasyonlardaki Nigella sativa homojenatlarının HCA-I üzerindeki inhibisyon etkisi incelendiğinde Ki değerleri; 4,290.102 ? M-3,980.102 ? M arasındadır. Ayrıca çalışılan tüm konsantrasyonlarında, hidrataz aktivitesi üzerine yapılan çalışmalarda aktivite görülmemiştir.Anahtar Kelimeler: Karbonik Anhidraz, İnhibisyon, Afinite Kromatografisi, IC50 Değerleri.