Niyâzî-i Mısrî'de insanın asâleti

Niyâzî-i Mısrî, felsefenin de temel alanları olan varlık, bilgi, değer ve varoluş gibi pek çok alanda fikirlerini yazmış önemli bir bilgedir. Niyâzî-i Mısrî'nin insan anlayışının ele alındığı bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünün birinci kısmında, Niyâzî-i Mısrî'nin hayatı, eserleri ve fikirleri ele alınmıştır. Giriş bölümünün ikinci kısmında Niyâzî-i Mısrî'yi fikirleri ile etkileyen İbn Arabî, Mevlâna, Yunus Emre ve Şeyh Bedreddin'in insan anlayışlarına kısaca yer verilmiştir. Birinci bölümde Niyâzî-i Mısrî'nin insanın hakikati dediği Hakikat-i Muhammedîyye'nin ne olduğu açıklanmıştır. İkinci bölümde ise Niyâzî-i Mısrî'ye göre hakiki insan; varlık yönünden İnsan-ı Kâmil, bilgi yönünden Ârif, değer yönünden Âşık ve varoluş yönünden Melâmî sıfatı ile vasıflandırılmıştır. Ayrıca bu vasıfların ilişkili olduğu varlık, bilgi, değer ve varoluş sözcüklerinin hem kelime hem kavram hem de kullanım anlamları çalışmanın ilgili kısmında açıklanmıştır. Sonuç kısmında Niyâzî-i Mısrî'nin insan anlayışı ile ilgili bulgular derlenmiş, gerekli öneriler yapılmıştır. Bu çalışmada başta Niyâzî-i Mısrî'nin kendi eserleri olmak üzere onun eserleri ile ilgili yazılan metinler kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışmada kaynak tarama, inceleme yöntemi ve buna bağlı olarak içerik yorumlama tekniği kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Niyâzî-i Mısrî, İnsanın Asâleti, Hakikat-ı Muhammedîyye, İnsan-ı Kâmil, Ârif, Âşık, Melâmî