Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı ile sistatin c, neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL) arasındaki ilişki

NAYKH toplum da prevalansı yüksek olan karaciğer hastalıklarının önde gelenidir. NAYKH speketrumu oldukça geniştir, bu yüzden son dönem karaciğer sirozu ve karsinomuna ilerleyebilmektedir. Patogenizinde özellikle metabolik sendrom ve komponentleri rol almaktadır. Metabolik sednrom ve komponentleri ayrıca KBH, son dönem böbrek yetmezliği (SDBY), kardiyovasküler hastalık (KVH) gibi mortalitesi yüksek hastalık tablolarının da risk faktörleri arasındadır. NAYKH kardiyometabolik risk faktörlerinden bağımsız olarak KBH oluşumuna katkıda bulunduğu ileri sürülmektedir. Mortalitesinin yüksek ve etiyopatogenezinin karmaşık olması kronik böbrek hastalığını daha da önemli kılmaktadır. Bu sebeplerden dolayı KBH'nın erken evrede saptanması ve tedaviye başlanması öngörülmektedir. Şu anda böbrek fonksiyon testlerinden en fazla kullanılan kreatinin testi; kas kaynaklı olması, yaş, cinsiyet ve vücut ağırlığı gibi faktörlerden etkilenmesi, ayrıca GFH düşünde seviyesinde erken zamanlı yükselme olmaması nedeni ile yeni testlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenlerden dolayı NGAL ve Cys C markerlarına araştırmalara konu olmuştur. NGAL hasar sonrası böbrek tübül hücrelerinden salınan lipokalin ailesine ait olan bir küçük (25 kDa) bir proteindir. Böbrek hasarı sonrasında NGAL böbrek kortikal tübüllerinden alınır, kan ve idrarda önemli ölçüde artmaktadır. KBH'nda böbrek fonksiyonu bozulma oranı glomerüler lezyonların şiddetinden daha fazla olarak tubulointerstisyel bozulma derecesi ile ilişkilidir. Cys C tüm ökaryotik hücreler tarafından sabit bir hızda üretilen bir 13-kDa'lık, non-glikozile bazik proteindir. Serbestçe glomerül tarafından filtre edilir ve tübüllerden katabolize edilir. Cyc normalde idrarda tespit edilmemesine rağmen tübül hasarında idrarda saptanmıştır. Bu nedenden dolayı tübüler bir marker olduğunu düşündürmektedir. NAYKH'nın kardiyometabolik risk faktörlerinden bağımsız olarak KBH oluşumuna katkıda bulunduğu ileri sürülmektedir. NGAL ve Cys C; KBH'nda erken belirteç olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada amaç böbrek hasarının erken belirteçleri olan NGAL ve Cys C'nin NAYKH ve şiddeti ile arasındaki ilişkileri incelemektir. Bozok Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi genel dahiliye ve gastroenteroloji polikliniklerine Kasım 2015-Haziran 2016 tarihleri arasında çeşitli şikayetlerle başvuran ve batın ultrasonografi tetkiklerinde son 3 ay içinde saptanmış, farklı derecelerde yağlı karaciğer hastalığı tespit edilen hastalar ile aynı polikliniklere çeşitli şikayetlerle başvurup tetkiklerinde karaciğer yağlanması saptanmamış olan bireyler çalışmaya dâhil edildi. NAYKH olanlar hasta grubu, yağlı karaciğer hastalığı olmayan bireyler ise kontrol grubu olarak kabul edildi. Her iki grubun hemogram, KCFT, BFT, AKŞ, kolesterol, insülin değerlerine bakıldı, alkol kullanımları değerlendirildi. Antropometrik ölçüleri alındı. Yağlanması olan bireyleri ise Ultrasonografik derecelerine göre kendi için gruplandırıldı. Çalışma verileri SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 16.0 kullanılarak değerlendirildi. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi kullanıldı. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Yapılan çalışmaya 37'si kontrol grubu, 82'si hasta grubu olmak üzere toplam 119 kişi alınmıştır. Yapılan çalışma da 65'i kadın 54'ü erkek idi. Ultrasonografik olarak yağlanma saptanan 82 hastanın 17'sinde (% 20) grade 1, 54'ünde (% 65) grade 2, 11' inde (% 15) grade 3 hepatosteatoz saptanmıştır. Çalışma verileri değerlendirildiğin de beklenildiği gibi yağlanması olan bireylerde kilo, VKİ, sistolik ve diyastolik kan basıncında anlamlı yükseklik görülmüştür. Ayrıca bakılan karaciğer fonksiyon testlerinde (AST,ALT,ALP,GGT), kolesterol parametrelerinde, ürik asit, insülin kan şekeri ve HOMA-IR değerlerinde yağlanması olan grupta anlamlı derecede yükseklik saptanmıştır. NAYKH progresyon gösteren bir hastalık grubu olması nedeni ile KCFT değerlerinde yükseklik olması hepatosteatozun karaciğer harabiyeti yapmaya başladığını göstermektedir. Ayrıca NAYKH patogenezinde rol oynayan metabolik sendrom ve en önemli komponenti olan insülin direnci, çalışmamızda yağlanması olan grupta anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Çalışmamızın asıl amacı olan NGAL ve Cys C düzeyleri, hasta grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuş, ancak; NGAL seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca; her iki grupta MDRD formülü kullanılarak GFH hesaplanmış ve bulunan değerler karşılaştırılmıştır. Sonuçta, bakılan GFH düzeyleri hasta grubunda kontrol grubuna göre daha düşük saptanmakla birlikte istatistiksel anlamlı fark görülmemiştir. Karaciğer yağlanması olan grupta böbrek yetmezliği belirteçlerinin yüksek saptanması böbrek hasarının başladığını göstermektedir. Bu durum NAYKH'nın kronik böbrek hastalığı ile ilişkisi olduğunu göstermiştir. Bu ilişkinin patogenezinde metabolik sendrom, insülin direnci ve en önemlisi ise endotel hasarı rol oynamaktadır. Çalışma verilerimiz böbrek yetmezliğinin karaciğer yağlanması olan olgularda başladığını göstermekteydi. Cys C ve NGAL markerları yeni araştırılan moleküllerdir ve yapmış olduğumuz bu çalışma ile bu yeni moleküllerin böbrek yetmezliğinin erken belirteçleri olduğu desteklenmiş ve NAYKH ile böbrek yetmezliği arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Ancak; çalışmamızda hasta ve kontrol grubu sayısının azlığı çalışmamızı sınırlandıran bir faktördür. Geniş katılımlı araştırmalar yapılarak daha detaylı veriler elde edilebilir. Çalışmamız, son yapılan çalışmalara da yön verecek değerdedir.