Nöroloji polikliniğine başvuran hastaların birinci basamakta yönetilebilirliğinin değerlendirilmesi

GİRİŞ VE AMAÇ: Aile hekimliği, bireylerin sağlık sistemine ilk giriş noktası olarak değerlendirilmelidir ve üst basamakla belli bir uyum içinde çalışmalıdır. Bu çalışmada, nöroloji polikliniğine başvuran hastaların başvuru nedenleri ve aile hekimine başvuru geçmişleri incelenerek, sevk zinciri eksikliğinin üçüncü basamaktaki iş yüküne etkisi ve başvuruların birinci basamakta yönetilebilirliği değerlendirilmiştir. YÖNTEM: Araştırmamız, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri 502 hasta ile tek merkezde yürütülen tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. 1 Temmuz - 31 Aralık 2024 arasında yürütülen çalışmada veriler, yüz yüze görüşme ile 25 soruluk anket yöntemiyle toplanmış; analizler SPSS 29.0 kullanılarak yapılmış ve istatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak belirlenmiştir. BULGULAR: Araştırmamızda, nöroloji polikliniğine başvuran hastaların %20,9'unun birinci basamakta yönetilebilir olduğu bulunmuştur. Yönetilebilirlik üzerinde kronik hastalık varlığı, ekonomik durum, çalışma durumu, laboratuvar ve görüntüleme gereksinimi, başvuru şekli ve yaş gibi değişkenlerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar görülmüştür (p<0,05). Kronik hastalığı olan hastaların %86,8'i ve görüntüleme/girişimsel işlem gereksinimi olanların tamamı birinci basamakta yönetilemez olarak değerlendirilmiştir. Laboratuvar gereksinimi olmayanlarda yönetilebilirlik oranı %31,8 iken, laboratuvar gereksinimi olanlarda bu oran %15,0'dır. Yaş arttıkça yönetilebilme oranı azaldığı görülürken; düşük ekonomik düzeydeki bireylerin aile sağlığı merkezini daha fazla tercih ettikleri görüldü. Aile Sağlığı Merkezinden memnuniyet oranı %90,8 olmasına rağmen, hastaların üçte ikisi doğrudan nöroloji uzmanına başvurduğu görülmüştür. SONUÇ: Aile Sağlığı Merkezlerinde donanımların ve hizmetlerin güçlendirilmesi, sevk sisteminin getirilmesi ve birinci basamakta tanı konulan hastalıkların reçetelendirilen ilaçlarının sağlık sigortaları tarafından karşılanması durumunda, ikinci ve üçüncü basamaklarda hasta yükünün azalacağına inanmaktayız. Bireylere Aile Sağlığı Merkezlerinde verilen hizmetler hakkında bilgilendirmelerin yapılmasının birinci basamağın etkili bir şekilde kullanılmasına katkı sağlayacağını öngörmekteyiz.