OECD ülkelerinin seçilmiş sağlık göstergeleri açısından ve COVID-19 pandemisi süreci verileriyle Veri Zarflama Analizi ile değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, OECD üyesi ülkelerin sağlık sistem performansının verimliliğini seçilmiş sağlık göstergelerini ve Covid-19 pandemi süreci verilerini kullanarak değerlendirmektir. Ülkelerin sağlık sistemlerinin performansının değerlendirilmesinde hasta yatağı sayısı (1000 kişiye düşen), hekim sayısı (1000 kişiye düşen), hemşire sayısı (1000 kişiye düşen) ve kişi başına düşen sağlık harcaması girdi değişkeni olarak ve ölüm sayısı (bir milyon kişi başına düşen) ve tam aşılanan kişi sayısı kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini OECD üyesi 38 ülke oluşturmuştur. Çalışmada ülke sağlık sistemlerinin performans karşılaştırılmasında sıklıkla başvurulan yöntemlerden biri olan Veri Zarflama Analizinden faydalanılmıştır. Veri Zarflama Analizinde kullanılan girdi yönelimli Charnes, Cooper, Rhodes modeline göre ülkelerin verimlilik skorları hesaplanmıştır. Araştırmada girdi ve çıktı değişkenlerinin analizi "DEAP" paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda OECD ülkelerinin sağlık sistemlerinin ortalama verimlilik değeri 0.725 olarak hesaplanmıştır. Ülkelerin sağlık sistemlerinin % 13.15'i verimli, % 86.84'ü ise verimsiz olduğu tespit edilmiştir. En düşük verimliliğe sahip olan ülke 0.428 ile Avusturya olmuştur. Türkiye, Meksika, Güney Kore, Kosta Rika ve Kolombiya verimli çıkan ülkeler arasında yer almıştır. Bu ülkelerin verimli bulunmalarının nedeni az girdi değişkeni ile çıktı değişkenlerini elde edebilmeleri ve Veri Zarflama Analizinin göreli verimliliği ölçmesidir. Dolayısıyla bu durumun verimli çıkan ülkelerin verimsiz çıkan ülkelere göre iyi sağlık çıktılarına sahip olduğunu göstermediğine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Performans Ölçümü, Veri Zarflama Analizi, Covid-19, OECD