Öğretmen adaylarına yönelik STEAM tutum ölçeği geliştirme çalışması

Öğretmen adaylarının Fen, Teknoloji, Mühendislik, Sanat ve Matematik (STEAM) eğitimine karşı tutumlarının olumlu yönde olması, onların mesleki hayatlarında STEAM yaklaşımını başarılı bir biçimde uygulayabilmeleri açısından önemlidir. Bu bağlamda mevcut araştırma kapsamında, eğitim fakültelerinin STEAM disiplinleri ile ilişkili öğretmenlik alanlarında öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının STEAM'e yönelik tutumlarının değerlendirilmesi amacıyla geçerli ve güvenilir bir STEAM ölçeği geliştirilmesi ve geliştirilen bu ölçekle öğretmen adaylarının STEAM'e yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Bir ölçek geliştirme çalışması olan mevcut araştırmada, çalışmanın amacı ve doğasına uygun olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde ölçek geliştirme basamakları sırasıyla takip edilerek geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. STEAM tutum ölçeği geliştirme sürecinde sırasıyla Literatür İncelemesi, Madde Havuzu Oluşturma, Uzman Görüşü Aşaması, Ön Deneme Aşaması, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Güvenirlik Hesaplama basamakları izlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, STEAM disiplinleri ile ilişkili öğretmenlik alanlarında (Fen Bilgisi Öğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Kimya Öğretmenliği, Fizik Öğretmenliği, Biyoloji Öğretmenliği) öğrenim görmekte olan öğretmen adayları oluşturmaktadır. Çalışmada örneklem, araştırmacının imkanları ve COVID-19 salgın döneminin sınırlılıkları göz önünde bulundurularak evrenden uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma kapsamında, farklı üniversite ve bölümlerden toplam 715 katılımcıya ulaşılmıştır. Gerekli incelemeler sonucunda, analize dahil edilen katılımcı sayısı 561 olarak belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırma kapsamında geliştirilen STEAM tutum ölçeği kullanılmış, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek için ise yine araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formundan yararlanılmıştır. Araştırma sürecinde analizler SPSS 24 ve Lisrel 8.80 paket programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Faktör analizleri sonucunda, 21 madde ve 3 alt boyuttan oluşan yapı geçerliğine ve .893 güvenirlik katsayısına sahip bir ölçek oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında, öğretmen adaylarının STEAM'e ve alt boyutlarına yönelik tutumları cinsiyet, sınıf düzeyi ve öğrenim gördükleri bölüm değişkenlerine göre incelenmiştir. Verilerin değişkenlere göre incelenmesi amacıyla, Bağımsız Örneklem t-testi (cinsiyet) ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) (öğrenim gördükleri bölüm ve sınıf düzeyi) yöntemlerine başvurulmuştur. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının STEAM'e ve "21. Yüzyıl Becerileri" ve "Sanat ve Tasarım" alt boyutlarına yönelik tutum düzeylerinin "çok yüksek", "Mühendislik ve Tasarım Becerileri" alt boyutuna yönelik tutum düzeylerinin ise "yüksek" olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, öğretmen adaylarının STEAM tutumlarının, ölçeğin tamamı ve alt boyutları açısından cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenim gördükleri bölüm değişkenine göre incelemeler yapıldığında ise, fen bilgisi öğretmen adaylarının "Mühendislik ve Tasarım Becerilerine Yönelik Tutum" düzeylerinin, ilköğretim matematik ve sınıf öğretmeni adaylarınınkine kıyasla anlamlı olarak daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.