Öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin görüşleri

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel ve nicel verilerin bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemi kullanılmış, araştırma deseni olarak açıklayıcı sıralayıcı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda öğrenme, iş değişimi, sosyoteknik körlük ve yapay zekâ yapılandırması alt boyutlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, bölüm/program, günlük İnternet kullanım süresi ve yapay zekâ teknolojilerini kullanma sıklığına göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Nitel boyutunda ise öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde Hatay Mustafa Kemal Üniversitesinin Eğitim Fakültesi bünyesinde öğrenim görmekte olan üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutu, 330'u kadın ve 140'ı erkek öğretmen adayı olmak üzere toplam 470 katılımcı üzerinden yürütülmüştür. Nitel boyutunda ise bölüm/program, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerinden birer katılımcı yer alacak şekilde toplamda 10 öğretmen adayı çalışma grubuna dâhil edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak 'Kişisel Bilgi Formu' ile 'Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği'; nitel boyutunda ise 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' kullanılmıştır. Yapay zekâ kaygı düzeylerinin öğretmen adaylarının öğrenim gördükleri bölüm/program, günlük İnternet kullanması süresi ve yapay zekâ teknolojilerini kullanma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını değerlendirmek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Varyansların eşitliği varsayımının ihlal edildiği durumlarda ise geleneksel ANOVA testi yerine welch ANOVA Testi tercih edilmiştir. Öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerinin cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen bulgular; öğrenme alt boyutuna ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri cinsiyet, sınıf düzeyi, bölüm/program, günlük İnternet kullanım süresi ve yapay zekâ teknolojilerini kullanma sıklığına değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmadığını göstermektedir. İş değişimi, sosyoteknik körlük ve yapay zekâ yapılandırması alt boyutlarına ilişkin aday öğretmenlerin görüşleri; sınıf düzeyi, bölüm/program, günlük İnternet kullanım süresi ve yapay zekâ teknolojilerini kullanma sıklığına göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken, cinsiyet değişkeni bakımından anlamlı bir farklılık göstermiştir. Bu bağlam içerisinde araştırma bulguları, kadın öğretmen adaylarının kaygı düzeylerinin, erkek öğretmen adaylarına kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının yapay zekâya kaygı düzeylerine ilişkin görüşlerinin hem yapıcı hem de eleştirel özellikler taşıdığını göstermektedir.