Öğretmen ve aile desteği, motivasyon ve ortaokul öğrencilerinin matematik başarısı: Motivasyonun aracı rolü

Literatürde motivasyonel ve başarı ile ilgili değişkenler arasındaki karmaşık ilişkileri bir teoriye dayanarak inceleyen araştırmalar öğrencilerin akademik başarı farklılıklarını daha iyi açıklamaya yardımcı olabilir. Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencileri tarafından algılanan öğretmen ve aile desteği ile matematik başarıları arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide ilgi, kaygı, beklenti-özgüven, ısrar-caba ve önem-kullanışlılık motivasyonel değişkenlerinin aracı değişken olup olmadıklarını incelemektir. İncelenen bu ilişkiler beklenti-değer başarma motivasyonu (expectancy-value achievement motivation) teorisine ve literatürdeki araştırma sonuçlarına dayandırılmıştır. Rasgele seçilmiş 783 ortaokul öğrencisinden araştırmacılar tarafından hazırlanan ve yapı geçerliği ve güvenirliği gösterilen bir anket ile veri toplanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi ve çoklu aracı-değişken regresyon analizleri kullanılarak analizler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, öğretmen desteğinin tüm sınıflarda öğrencilerin matematik başarısı üzerinde etkisi olduğunu ve bazı motivasyonel değişkenler aracılığı ile de bu etkinin dolaylı olabileceği görülmüştür. Bu dolaylı etkinin, 5., 6. ve 8. sınıfta matematik kaygısı ve matematikte başarılı olma beklenti ve özgüveni aracılığı ile, 7. sınıfta ise, ilgi, ısrar-çaba ve matematikte başarılı olma beklentisi ve özgüveni aracılığı ile olabileceği bulunmuştur. Aile desteğinin başarı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri sınıflar arasında farklılıklar göstermiştir. Ailenin evdeki desteğinin (ev ödevleri ve sınava çalışma ile ilgilenme gibi) matematik başarısı üzerinde 5. sınıfta kaygı ve beklenti-özgüven, 6. ve 8. sınıfta sadece beklenti-özgüven, 7. sınıfta ise ilgi ve ısrar-çaba aracılığı ile dolaylı etkisinin olduğu bulunmuştur. Ailenin okuldaki desteğinin (veli toplantılarına katılma ve öğretmenle görüşme) matematik başarısı üzerinde 5. ve 6. sınıfta kaygı ve beklenti-özgüven, 7. sınıfta ilgi, ısrar-çaba ve beklenti-özgüven, 8. sınıfta ise sadece beklenti-özgüven aracılığı ile dolaylı etkisinin olduğu bulunmuştur. Çevresel destek ve motivasyonel değişkenlerin başarı üzerindeki etkilerinin incelendiği tüm modeller matematik başarısındaki varyansın yaklaşık yarısını açıklamıştır. Sonuçlar öğretmen ve aile desteğinin bazı motivasyonel değişkenler aracılığı ile matematik başarısı üzerindeki aracı rolünün olabileceğini doğrulamıştır. Bulgular literatür ve beklenti-değer başarma motivasyonu teorisine göre tartışılmış gelecek çalışmalara ve eğitimcilere yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: öğretmen desteği, aile desteği, motivasyon, matematik başarısı