Öğretmen algılarına göre örgütsel muhalefet ile örgütsel dışlanma arasındaki ilişki

Bu çalışmanın genel amacı, öğretmen algılarına göre örgütsel muhalefet ile örgütsel dışlanma arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Elazığ ilindeki resmi anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde görevini sürdüren öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, kota örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup araştırma çeşitli kademelerde görev yapan 626 öğretmenden alınan veriler analiz edilerek gerçekleştirilmiştir. Çalışmada genel tarama modeli türlerinden, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında veriler, Örgütsel Muhalefet Ölçeği (ÖMÖ), Örgütsel Dışlanma Ölçeği (ÖDÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ile toplanmıştır. Araştırmada verilerin analizinde istatistiki paket programı kullanılmıştır. Elde edilen veriler, güvenirlik, yüzde, frekanslar, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson Korelasyon analizi ve Çoklu Regresyon Analizi yapılarak incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, ÖM toplam ile alt boyut dikey muhalefet puanının yüksekken diğer alt boyut olan yatay muhalefet puanının orta düzeyde olduğu görülmüştür. ÖD toplam, ÖD alt boyutu olan hiçleştirme ve yalnızlaştırma puanlarının ise çok düşük olduğu saptanmıştır. Öğretmen algılarına göre ÖM, alt boyutları olan dikey ve yatay muhalefetin cinsiyet, medeni durum, okul türü, branş, hizmet süresi, yaş değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen algılarına göre ÖD, alt boyutları olan yalnızlaştırma ve hiçleştirmenin medeni durum, hizmet süresi ve yaş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Diğer taraftan araştırma bulgularına göre ÖD, alt boyutları olan yalnızlaştırma ve hiçleştirmenin cinsiyet, okul türü, branş değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık olduğu saptanmıştır. Cinsiyet değişkeninde, erkeklerin kadınlara göre ÖD (yalnızlaştıma ve hiçleştime alt boyutu) algıları anlamlı düzeyde yüksektir. Okul türü değişkeninde, okul öncesi öğretmenlerinin ortaokul ve lise öğretmenlerine göre ÖD (yalnızlaştıma ve hiçleştime alt boyutu) algıları anlamlı düzeyde yüksektir. Aynı zamanda ilkokul öğretmenlerinin de ortaokul ve lise öğretmenlerine göre ÖD (yalnızlaştıma ve hiçleştirme alt boyutu) algıları anlamlı düzeyde yüksektir. Branş değişkeninde, sosyal bilimler öğretmenlerinin fen bilimleri öğretmenlerine göre ÖD (yalnızlaştıma ve hiçleştirme alt boyutu) algıları anlamlı düzeyde yüksektir. Güzel sanatlar/beden eğitimi/konservatuvar branşına sahip öğretmenlerin de fen bilimleri ve sosyal bilimler öğretmenlerine göre ÖD (yalnızlaştıma ve hiçleştirme alt boyutu) algıları anlamlı düzeyde yüksektir. Pearson Korelasyon analizi sonucuna göre, ÖM (dikey muhalefet, yatay muhalefet) ile ÖD (hiçleştirme, yalnızlaştırma) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler vardır. Çoklu regresyon analizi sonucunda örgütsel muhalefet toplam puanları ile dikey muhalefet ve yatay muhalefet boyutlarının ÖD algısını anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Bu sonuçlara göre örgütsel muhalefet düzeyinin örgütsel dışlanma algısındaki toplam varyansın yaklaşık %15'ini açıkladığı söylenebilir.