Öğretmenlerde yapay zekâ kaygısı ile bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaokulda görev yapan öğretmenlerin yapay zekâ kaygısı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemek ve cinsiyet, çalıştığı kurum, mesleki kıdem, branş grubu bağımsız değişkenlerine göre değerlendirmektir. Bu amaçla öğretmenlerin demografik özellikleri ile yapay zekâ kaygısı, bireysel yenilikçiliği ve yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'nin doğusunda yer alan bir ilde, devlet ortaokullarında farklı branşlarda görev yapan 1495 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği ile 172 kadın, 193 erkek olmak üzere toplamda 365 kişiden veriler toplanmıştır. Bu araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde, Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği (YZKÖ), Bireysel Yenilikçilik Ölçeği (BYÖ) ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (YZOÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 22.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri, betimsel istatistikler (frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma) ile sunulmuştur. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle analiz sürecinde parametrik testler kullanılmış; bu kapsamda, ilişkisiz örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yapay zekâ kaygıları orta, bireysel yenilikçilikleri düşük ve yapay zekâ okuryazarlıklarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından ölçeklerden alınan toplam puanlarda anlamlı bir farklılık bulunmamasına karşın, ancak bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yapay zekâ kaygısı ile bireysel yenilikçilik arasında negatif yönde zayıf; bireysel yenilikçilik ile yapay zekâ okuryazarlığı arasında pozitif yönde zayıf ve yapay zekâ okuryazarlığı ile yapay zekâ kaygısı arasında ise negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yapay zekâya ilişkin farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu, ancak bu farkındalığın genellikle teorik bilgiyle sınırlı kaldığı ve uygulamaya yeterince yansımadığı görülmüştür. Ayrıca, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı düzeyi yüksek olan öğretmenlerin, yapay zekâya yönelik kaygı düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir.