Öğretmenlerin COVID-19 sürecinde uygulanan uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin analizi (Mardin ili örneği)

COVID-19 salgınının yayıldığı dönemde 188 ülkede okullara ara verilmiştir. Bunun sonucunda yaklaşık 1.7 milyar öğrencinin (yaklaşık %88) eğitimleri kesintiye uğramış, doğrudan veya dolaylı olarak salgından etkilenmiştir (OECD, 2020a). Bu araştırmada, öğretmenlerin COVID-19 sürecinde uygulanan uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Mardin iline bağlı eğitim kurumlarında görev yapan 13.058 öğretmendir. Araştırmanın örneklemi, nicel boyut için tesadüfi örneklemle belirlenen 420 öğretmen ve nitel boyut için amaçlı örneklemeyle belirlenen 20 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma karma yöntem modelindedir. Araştırmanın nicel boyutu betimsel tarama modelinde, nitel boyutu ise olgu bilim deseni (fenomenoloji) modelindedir. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin SPSS 26.0 programı ile analiz sonuçlarına göre, ölçeğin 23 madde ve 5 boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Ölçeğin faktör analizinde, Temel Bileşenler Analizi ve Varimax döndürme yöntemi kullanılmıştır. Ölçeğin boyutları; "Uzaktan eğitimin genel özellikleri", "Uzaktan eğitimdeki araçlar", "Canlı derslere katılım için gereksinimler", "Canlı derslere karşı öğrenci tutumları" ve "Canlı derslere karşı öğretmen tutumları" olarak isimlendirilmiştir. Ölçek toplam varyansın %54.61'ini açıklamakta, KMO katsayısı 0.828, Barlett's Testi anlamlılık değeri 0.000 ve Cronbach-Alpha iç tutarlılık katsayısı 0.845 olarak hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, uzaktan eğitime ilişkin öğretmen görüşlerini değerlendirmeyi hedefleyen ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya konulmuştur. Alt problemlerin analizinde ortalama, yüzde, frekans, t-testi, ANOVA gibi istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre öğretmenler tarafından; uzaktan eğitimde Web portalının etkili olduğu (X=2.68), uzaktan eğitim için kurulan TV kanallarının ise çok etkili olmadığı (X=2.07), uzaktan eğitimin mekân özgürlüğü avantajı sağladığı (X=3.40) ancak eğitimde fırsat eşitliğini sağlamadığı (X=1.69), uzaktan eğitimde eğitim yöneticilerinin beklentilerinin yüksek olduğu (X=3.76) düşüncelerinin hâkim olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin görüşleri ile cinsiyet değişkeni arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamışken, diğer değişkenlerde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Nitel verilerin MAXQDA programıyla içerik analizinin sonuçlarına göre; "Avantaj", "Sınırlılık", "Teknoloji", "Beklenti" ve "Dezavantaj" olarak isimlendirilen temalar elde edilmiştir. Nitel verilerde öğretmenlerin yanıtlarından belirgin olarak; uzaktan eğitimin tamamlayıcı etkisinin önemi vurgulanırken, uzaktan eğitim için gerekli olan donanım ve uzaktan eğitime katılım yetersizliğini ise olumsuz görüş olarak değerlendirdikleri görülmüştür.