Öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin incelenmesi (Elazığ ili örneği)

Duygusal bir varlık olan insanların yaşam sürecinde karşılaştıkları olay olgu veya durumlar hem bireyin duygularını etkilemekte hem de bireylerin yaşamlarını etkileyebilmektedir. Ülkelerin ve toplumların geleceğini yönlendiren ve şekillendiren öğretmenlerin duygusal uyum düzeyleri hem okul yaşantılarından etkilenmekte hem de okul yaşantılarını etkileyebilmektedir. Öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin belirlenmesi ve bu anlamda yaşadıkları olumsuzlukların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalar eğitim-öğretim sürecinin verimliliğinin ve eğitim sürecinin tüm paydaşlarının mutluluğunun artırılması açısından oldukça önemlidir. Bu araştırmada öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Elazığ il merkezindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler oluştururken, araştırmanın örneklemini ise çalışmaya gönüllü olarak katılan 24 öğretmen oluşturmaktadır. Bu tezde nitel araştırma yöntemlerinden olan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve yedi adet açık uçlu sorudan oluşan "Öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerini belirlemeye yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yoluyla öğretmenlere uygulanmış ve görüşme süreci öğretmenlerin onayları alınarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler Nvivo 12 programına aktarılarak içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin çalışma hayatında ve özel yaşantılarında karşılaştıkları olay, olgu ya da durumların kendilerinde ortaya çıkardığı his ve bedensel tepkileri duygu olarak ifade ettikleri; sınıf ve okul ortamında genellikle duygu durumlarını gözlemledikleri; okul ortamında çoğunlukla mutluluk, enerjiklik ve heyecan gibi olumlu duyguların yanı sıra aynı zamanda öfke, yorgunluk ve tedirginlik gibi olumsuz duyguları da hissettikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin genellikle sahip oldukları gerçek duyguları idareci ve öğretmen arkadaşlarına yansıtmaktan kaçındıkları, bu duygularını genellikle daha fazla iletişim kurdukları ve zamanlarının büyük bir bölümünü geçirdikleri öğrencilere yansıttıklarını ifade ettikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul ortamında öğrencilerle ilgilenirken çoğunlukla sahip olduklarından farklı bir duygusal yapı sergiledikleri, okul ve sınıf ortamlarında kendilerinden beklenilen duyguları sergileyebilmek için çaba sarf ettikleri ve gerçek duygularını yansıtmak yerine gerçek duygularını bastırarak kendisinden beklenilen farklı bir duygusal yapı sergiledikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin yüksek olduğu, çalışma yaşamlarında sorun yaşamamak, okul idaresi ve öğretmenlerle mevcut ilişkilerinin bozulmasını önlemek ve okul ortamında kabul görmek amacıyla olumsuz duygularını baskıladıkları ve kendilerinde olumsuz duyguların ortaya çıkmasına neden olan durumları göz ardı ettikleri söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Duygusal Uyum, Okul, Eğitim, Öğretmen, Duygu