Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algılarının mesleki statü, iş memnuniyeti ve öz yeterlik algıları üzerine etkisi

Bu araştırmanın temel amacı öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları ile mesleki statü, iş memnuniyeti ve öz yeterlik algıları arasındaki ilişkileri incelemektir. Ayrıca bu algılarının çeşitli demografik değişkenlere göre fark gösterip göstermediği belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemi benimsenerek betimsel, ilişkisel ve nedensel karşılaştırma modellerinde tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcı sayısını 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Elazığ il merkezindeki ortaokullarda görev yapmakta olan 741 branş öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada verileri toplamak amacıyla kişisel bilgi formunun yanısıra Öğretmenlerin Mesleki Profesyonellik Algı Ölçeği, Öğretmenlik Mesleği Statüsü Algı Ölçeği, İş memnuniyeti ölçeği ve Öğretmen Öz yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde yüzde, frekans, ortalama, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü Anova testi ve Path analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin mesleki profesyonellik, iş memuniyeti ve öz yeterlik algı düzeyleri yüksektir. Öğretmenlerin mesleki statü algılarının ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları, mesleği tercih etme nedenine göre farklılaşmasına rağmen cinsiyete, mesleki kıdeme, mezuniyet durumlarına ve branşlarına göre farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin mesleki statü ve iş memnuniyeti algıları, mesleki kıdem ve mesleği tercih etme nedenine göre farklılaşmakta fakat cinsiyete, mezuniyet durumlarına ve branşlarına göre farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin öz yeterlik algıları ise mesleği tercih etme nedenine göre farklılaşmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin mesleki profesyonellik algılarının, mesleki statü, iş memnuniyeti ve öz yeterlik algılarıyla ilişkili olduğu düşünülmüştür. Bu doğrultuda öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları ile mesleki statü algıları arasındaki doğrudan ilişkinin anlamlı olduğunu görülmüştür. Bu ilişkinin etki büyüklüğünün küçük olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları ile iş memnuniyeti algıları arasındaki doğrudan ilişkinin anlamlı ve orta düzeyde olduğu gözlenmiştir. Öğretmenlerin mesleki profesyonellik algıları ile öz yeterlik algıları arasındaki doğrudan ilişkinin de anlamlı ve büyük etkide olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin mesleki profesyonellikleri ile iş memnuniyeti arasındaki ilişkide öğretmenlerin mesleki statü algıları, kısmi aracılık etkisi göstermektedir. Sonuç olarak araştırma bulgularına göre öğretmenlerin mesleki profesyonelliklerinin; mesleki statü, iş memnuniyeti ve öz yeterlik algılarının önemli bir belirleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bulgularda, algılanan mesleki statüyü arttırma yoluyla öğretmenlerin iş memnuniyetlerinin dolaylı olarak artacağı bulunmuştur. Böylece çalışma ile öğretmen profesyonelliğinin meslek üzerindeki önemli etkileri ortaya çıkarılmıştır. Bu önem göz önünde bulundurularak öğretmenlerin mesleki profesyonelliklerine ilişkin farkındalığın arttırılması ve öğretmenler için mesleki profesyonellik standartları oluşturulması önerilerinde bulunulabilir. Ayrıca çalışmada mesleki kıdemi fazla olan öğretmenlerin mesleki statü ve iş memnuniyeti algılarının mesleğe yeni başlayanlara göre daha düşük bulunması nedeniyle, deneyimli öğretmenler için mesleki profesyonelliğe yönelik destek programları geliştirilebilir. Anahtar kelimeler: Öğretmenlerin mesleki profesyonelliği, Mesleki statü, İş memnuniyeti, Öz yeterlik, Öğretmen, Algı