Öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlıklarının incelenmesi

Öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlıkları öğretim materyallerinin etkinliği üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, öğretmenlerin öğretim materyali okuryazarlık düzeylerini inceleyen ve bu düzeyleri artırmaya yönelik stratejiler geliştiren daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırma, öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme algı, bilgi ve okuryazarlık düzeylerini inceleyerek, bu düzeyler arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme süreçlerindeki algı ve bilgi düzeylerini ve bu ikisi arasındaki ilişkiyi inceleyerek, öğretmenlerin materyal geliştirme okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Araştırma konusu ile ilgili uluslararası alanda benzer çalışmalar yapılmış olsa da, bu çalışma hem uluslararası hem de ulusal alanda özgün bir çalışma olarak görülmekte ve alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada nicel bir yaklaşım benimsenmiş ve betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi okullarda görev yapan 123 öğretmenle yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların demografik bilgilerini (cinsiyet, yaş, branş ve okul türü) içeren Kişisel Bilgi Formu, Öğretmenlerin Öğretim Materyali Geliştirme Okuryazarlık Algısı Ölçeği (ÖMGOAÖ) ve Öğretim Materyali Geliştirme Başarı Testi (ÖMGBT) kullanılmıştır. Verilerin toplanması süreci sistematik bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Ölçekler, yüz yüze uygulanmış olup, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Veriler, istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde, öğretmenlerin öğretim materyali geliştirme okuryazarlık algısı düzeyleri, öğretim materyali geliştirme bilgi düzeyleri, algı ve bilgi düzeyleri arasındaki ilişki ve bu değişkenlerin okuryazarlık düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin materyal geliştirme algı düzeylerinin genellikle "çok yüksek" olduğunu göstermiştir. Bu durum, öğretmenlerin materyal geliştirme sürecine yönelik güçlü bir özgüvene sahip olduklarını ve sürece aktif katılım sağladıklarını ortaya koymaktadır. Ancak, öğretim materyali geliştirme bilgi düzeyleri "orta" seviyede bulunmuş, bu da öğretmenlerin temel bilgilere sahip olmakla birlikte daha derinlemesine bilgi ve becerilere ihtiyaç duyduğunu göstermiştir. Algı ve bilgi düzeyleri arasındaki ilişkide anlamlı bir bağ bulunamamış, bu durum algının ve bilginin bağımsız değişkenler olarak işlediğine işaret etmiştir. Özellikle, yüksek algı düzeyine sahip bazı öğretmenlerin bilgi düzeylerinin düşük olduğu tespit edilmiş, bu da özgüvenin her zaman teorik bilgi ile desteklenmediğini göstermektedir. Bunun yanı sıra, bilgi eksikliği farkındalığının düşük algı düzeyindeki öğretmenlerde daha belirgin olduğu görülmüştür. Öğretim materyali geliştirme okuryazarlığı açısından, katılımcıların çoğunun düşük veya çok düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu durum, öğretmenlerin materyal geliştirme süreçlerine hâkimiyetlerinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle, teknoloji entegrasyonuna dayalı materyal geliştirme becerilerinin geliştirilmesine yönelik ihtiyaç dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, az sayıda yüksek okuryazarlık düzeyine sahip öğretmenin meslektaşlarına liderlik yaparak bu alanda katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, araştırma, öğretim materyali geliştirme süreçlerinin daha etkili hale getirilmesi için öğretmen eğitim programlarının içerik ve uygulama düzeyinde güncellenmesi, bireysel öğrenme ihtiyaçlarına yönelik destekleyici programların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, öğretmenlerin bilgi birikimlerinin teorik bilgiyle desteklenerek sınıf içi uygulamalarda daha etkin bir şekilde kullanılmasının önemi vurgulanmaktadır. Öneriler arasında öğretmenlerin materyal geliştirme süreçlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, teknolojik gelişmelerin eğitim programlarına entegre edilmesi ve bilgi seviyesine göre özelleştirilmiş eğitim programlarının uygulanması yer almaktadır. Ayrıca, materyal geliştirme sürecinde öğretmenler arasında iş birliğini teşvik etmek ve yüksek bilgi düzeyine sahip öğretmenlerin deneyimlerinden yararlanmak önemli görülmektedir. Gelecekteki çalışmalarda, öğretim materyali geliştirme beceri düzeylerinin de incelenmesi önerilmiştir. Anahtar kelimeler: Algı, bilgi, materyali geliştirme, materyal okuryazarlığı