Öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması

Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarını etkileyen çeşitli değişkenlerin meta-analiz yöntemiyle etki büyüklüklerini belirlemektir. Türkiye'de bu konu üzerine yapılan çalışmalardan, öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarını konu alan ve meta analize dâhil edilme kriterlerine uygun olarak; cinsiyet değişkeni için 93; kıdem değişkeni için 66 ve branş değişkeni için 30 adet yüksek lisans tezi, doktora tezi ve makale çalışmaları bu kapsama dahil edilmiştir. Yapılan çalışmalar içerisinde toplam örneklem sayısı 40921'dir. Bunun 21103'ünü kadın ve 19818'ini erkek öğretmenler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, araştırma sonuçlarını sentezleme yöntemleri olarak bilinen meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan meta-analiz sonucunda; cinsiyet değişkenine göre yapılan meta-analiz çalışmasında; sabit etkiler (d=-0,02) ve rastgele etkiler (d=-0,02) modeline göre istatistiksel olarak anlamlı önemsiz düzeyde bir etki büyüklüğü belirlenmiştir. Bu etki büyüklüğü değerleri, erkek öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının kadın öğretmenlere göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Yapılan moderatör analizi sonucunda, yayın türüne (p=0,32), okul türüne (p=0,99), öğretim kademesine (p=0,67), araştırmanın yapıldığı bölgeye (p=0,77), öğretmenin unvanına (p=0,99) ve araştırmacının cinsiyetine (p=0,46) göre çalışmaların etki büyüklüklerinin farklılaşmadığı belirlenmiştir. Kıdem değişkenine göre yapılan meta-analiz çalışmasında; 1-10 yıl arası öğretmenler lehine, sabit etkiler (d=0,05) ve rastgele etkiler (d=0,03) modeline göre istatistiksel olarak anlamlı önemsiz düzeyde bir etki büyüklüğü belirlenmiştir. Bu etki büyüklüğü değerleri, 1-10 yıl arası kıdeme sahip öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları 10 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlere göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Yapılan moderatör analizi sonucunda, yayın türüne (p=0,71), okul türüne (p=0,83), öğretim kademesine (p=0,80), araştırmanın yapıldığı bölgeye (p=0,58), öğretmenin unvanına (p=0,88) ve araştırmacının cinsiyetine (p=0,34) göre çalışmaların etki büyüklüklerinin farklılaşmadığı belirlenmiştir. Branş değişkenine göre yapılan meta-analiz çalışmasında; branş öğretmenleri lehine sabit etkiler (d=-0,06) ve rastgele etkiler (d=-0,07) modeline göre istatistiksel olarak anlamlı önemsiz düzeyde bir etki büyüklüğü belirlenmiştir. Bu etki büyüklüğü değerleri, branş öğretmenlerinin örgütsel sinizm algılarının sınıf öğretmenlerinden daha yüksek olduğunu göstermiştir. Yapılan moderatör analizi sonucunda, yayın türüne (p=0,87), okul türüne (p=0,63), öğretim kademesine (p=0,68), araştırmanın yapıldığı bölgeye (p=0,74), öğretmenin unvanına (p=0,33) ve araştırmacının cinsiyetine (p=0,72) göre çalışmaların etki büyüklüklerinin farklılaşmadığı belirlenmiştir. Yıllar itibarıyla yapılan meta-regrasyon sonuçlarına göre ise, cinsiyet değişkeni açısından yapılan meta-regrasyon sonuçlarına göre cinsiyet farklılığında erkek öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının yıllara göre değişmediği; kıdem değişkeni açısından yapılan meta-regrasyon sonuçlarına göre; yıllar itibarıyla, kıdem farklılığında 1-10 yıl arası kıdeme sahip öğretmenlerin 10 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlere göre yıllar itibarıyla örgütsel sinizm algılarının azaldığı; branş değişkeni açısından yıllar itibarıyla, branş-sınıf farklılığında branş öğretmenlerinin örgütsel sinizm algılarının da azaldığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Branş, Cinsiyet, Kıdem, Meta-analiz, Örgütsel Sinizm, Öğretmen