Öğretmenlik mesleğinin sosyal statüsü: Bir olgubilim çalışması

Uluslararası düzeyde öğrenci başarısını ölçmeye yönelik yapılan sınavlar, ülkelerin eğitimdeki başarılarını diğer dünya ülkeleri ile karşılaştırma imkânı tanımış ve ülkeleri eğitim sistemleri ile ilgili öz değerlendirme yapmaya yöneltmiştir. Eğitim sistemlerinin gözden geçirilmesi, sistemin ana unsuru olan öğretmenliğin nesnel koşullarını güçlendirme gereğini ortaya koymuş ve öğretmenliğin sosyal statüsü önemli bir konu haline gelmiştir. Türkiye'de öğretmenlik mesleğinin sosyal statüsünü meslek çalışanlarının bakış açısıyla belirlemeyi amaçlayan bu araştırmada 26 emekli ve kıdemli öğretmenle görüşmeler yapılmıştır. Hızla değişen yaşam koşulları ve statünün dinamik yapısı gereği, bu araştırma geçmişteki araştırma sonuçlarından daha güncel veriler ortaya koyması açısından önemlidir. Araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanan veriler, araştırmanın genel amacı ve ana problemi çerçevesinde olgubilimsel (fenomenolojik) araştırma deseni ile incelenmiştir. Bulgular, emekli ve kıdemli öğretmenlerin öğretmenlik mesleğinin sosyal statüsü ile ilgili olumsuz görüş taşıdıklarını ortaya koymaktadır. Bu görüşün öğretmenler arasında çalışma durumu ve branş değişkenleri açısından farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenler bu görüşlerini mesleki ve meslek dışı olan çeşitli faktörlere dayandırmaktadır. Bu faktörler arasında maddi kazanç, MEB ile öğretmenler arasındaki ilişkiler, öğretmen yetiştirme sistemi ve öğretmenlerin istihdamı en etkili faktörler olarak görülmektedir.