Öğretmenlik uygulamalarında fizik öğretmen adayları için yürütülebilecek etkinlikler ve kazandırılabilecek davranışların belirlenmesi

ÖZET Ülkemizde eğitim fakültelerinin yeniden yapılanması kapsamında öğretmenlik uygulamalarının nasıl yürütüldüğünü, hangi becerileri kazandırdığını ve bu süreçte ilgili tarafların karşılaştığı problemleri irdeleyen araştırmaların çok az sayıda olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, fizik öğretmen adayları için öğretmenlik uygulamalarında yürütülebilecek uygulama etkinliklerini ve bu etkinliklerle kazandırılabilecek becerileri kapsayan bir model oluşturmaktır. Çalışmada, gelişmiş ülkelerde ve ülkemizdeki öğretmen eğitimi modelleri, öğretmenlik uygulamaları yaklaşımları ve öğretmen adaylarının bu süreçteki gelişim basamakları incelenerek araştırmanın teorik temelleri oluşturulmuştur. Araştırma, 1997-98 eğitim-öğretim bahar yarıyılı ile 1999-2000 eğitim-öğretim yıllan arasında, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Bölümü fizik öğretmenliği programında Öğretmenlik Uygulamaları dersini yürüten dört uygulama öğretim elemanı, 88 öğretmen adayı ve bu süreçte Trabzon merkezindeki uygulama okullarında görev alan 19 uygulama öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmada, konu bazında özel durum yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada veriler; öğretmen adaylarına uygulanan anket ve gözlemlerden, uygulama öğretmenleri ve uygulama öğretim elemanları ile yapılan mülakatlardan ve öğretmen adaylarının hazırladığı öğretmenlik uygulamaları dersi ödevlerinin doküman analizlerinden elde edilmiştir. Bu araştırmada; mevcut öğretmenlik uygulamalarında genel olarak ders gözlemleme, ders yürütme, yıllık ve günlük plan hazırlama gibi altı etkinliğe yer verildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada ayrıca, fizik uygulama öğretmenlerinin kullanabilecekleri 16 etkinlik ve bu etkinliklerin uygulanması ile adayların kazanabilecekleri davranışlar belirlenmiştir. Ayrıca, bu etkinliklerin yürütülüş aşamaları diyagramlaştınlmıştır. Mevcut durumda uygulanan etkinliklerin yetersiz olmasının yanında, uygulama öğretmenlerinin daha etkili bir şekilde bilinçlendirilmeleri ile öğretmenlik uygulamalarının istenen düzeyde yürütülebileceği sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarına uygulamalarda amaçlanan davranışları kazandırabilmek için, uygulama öğretmenlerinin kullanabileceği etkinlikleri içeren bir model önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik uygulamaları, Uygulama etkinlikleri, Fizik öğretmen adayı, Fizik uygulama öğretmeni VI