Okul bazlı bütçeleme politikasının etkililiğinin incelenmesi

Bu çalışma, uygulayıcılar olarak öğretmenler ve okul yöneticilerin bakış açılarıyla okul bazlı bütçeleme politikasının etkililiğini, anlamayı amaçlamaktadır. Okul yönetimlerinin bütçe süreçlerindeki yetki ve sorumluluklarını artırarak kaynakların daha etkin ve verimli kullanılmasını hedefler. Bu sistem, politik hedefler doğrultusunda, tüketim miktarlarının sağlıklı bir şekilde raporlanması, planlamaların gerçekçi verilere dayanması ve tasarruf tedbirlerinin uygulanması gibi boyutlarda etkililiği tanımlamaktadır. Araştırmada keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Keşfedici sıralı karma yöntem, öncelikle nitel verilerle araştırma konusu hakkında derinlemesine bilgi elde edilip bu bilgilerin daha geniş bir örneklem üzerinde test edilmesi amacıyla nicel verilerle desteklenmesini içermektedir. Nitel veriler Muş ili merkez ve köylerinde görev yapan okul yöneticileriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden, nicel veriler ise öğretmen ve yöneticilere uygulanan anketlerden elde edilmiştir. Nitel boyutta amaçlı örnekleme ile farklı özelliklere sahip 16 yöneticiyle görüşülmüş; nicel boyutta ise uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen 515 katılımcıdan (132 okul müdürü, 136 müdür yardımcısı ve 247 öğretmen) veri toplanmıştır. Veriler uygulamanın ikinci yılının başında toplanmaya başlanıp üçüncü yılının sonuna kadar devam etmiştir. Veriler, içerik analizi ve betimsel istatistiklerle bilgisayar programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, etkililik için belirlenen otonomi, bürokrasi, kaynak verimliliği, eğitim kalitesi, politikanın hayata geçirilmesi ve politikaya dair öneriler temalarına göre sunulmuştur. okul bazlı bütçelemenin yöneticilere geniş bir otonomi sağladığını ve kaynak kullanımında esneklik kazandırarak ihtiyaçlara hızlı çözümler sunulduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin sürece katılımı, okul kültüründe olumlu değişimlere yol açarken; velilerin katılımının sınırlı olması, sürecin kapsayıcılığını azaltmaktadır. Bürokratik formalizasyon, yöneticilerin iş yükünü artırdığı gözlemlenmiştir. Ödenek dağıtımında şeffaflık eksikliği ve adil olmayan kriterler, kaynak verimliliğini olumsuz etkilemiştir. Politikanın hayata geçirilmesi teması ile ilgili sonuçlar, nitel ve nicel bulguların genel olarak birbiriyle uyumlu olduğunu göstermektedir. Nicel bulgularda öğretmenler arasında "fikrim yok" seçeneği, destek ve geri bildirim alma ile alınan geri bildirimlere göre yapılan iyileştirmeler boyutlarında dikkat çekici bir şekilde öne çıkmıştır. Bu kapsamda, okul yöneticilerine daha fazla otonomi tanınması, yöneticilerin bütçe planlama becerilerini geliştirecek eğitim programlarının uygulanması, bürokratik engellerin azaltılarak acil harcamalar için esnek kurallar getirilmesi ve şeffaf, adil bir ödenek dağıtım modeli oluşturulması önerilmektedir.