Okul çağı çocuklarında IV girişim sırasında ebeveynlerin bulunma ve destekleme durumunun, sosyodemografik ve işleme ilişkin özelliklerin çocuğun ağrı düzeyine etkisi

Yüksel, H. (2019). Okul Çağı Çocuklarında IV Girişim Sırasında Ebeveynlerin Bulunma ve Destekleme Durumunun, Sosyodemografik ve İşleme İlişkin Özelliklerin Çocuğun Ağrı Düzeyine Etkisi. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Giriş: Tanı ve tedavi amacıyla çocukların en çok karşılaştıkları uygulamaların başında IV girişimler (kan alma vb.) gelmektedir. Alışık olmadıkları ortamda ağrılı işlemler çocuklarda korku yaratabilmektedir. Sosyodemografik ve işleme ilişkin faktörler yanında ebeveyninin yanında olmaması da ağrılı işlemler sırasında çocuğun ağrıya olan tepkilerini etkilemektedir. Amaç: Bu çalışma 6-12 yaş çocuklarda IV girişim sırasında, çocuğun ve ebeveynlerinin sosyo-demografik özelliklerinin, işleme ilişkin özelliklerin, ebeveynin çocuğun yanında bulunma ve destekleme şekillerinin, çocukların ağrı düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapılmış, kesitsel tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini İstanbul'da bir devlet hastanesinin kan alma merkezine Eylül-Aralık 2017 tarihleri arasında başvuran çocuklar ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Örneklemi aynı tarihler arasında Çarşamba ve Cuma günleri başvuran 6-12 yaş dönemindeki 100 çocuk ve ebeveynleri oluşturmuştur. Veriler "6-12 Yaş Arasındaki Çocuklara, Ağrılı İnvaziv İşlem Sırasında Uygulanan Tanıtıcı Bilgi Formu", "Wong Baker Yüzler Ağrı Değerlendirme Ölçeği" ile elde edilmiştir. Veriler; SPSS 22.0 programında sayı, yüzde, ortalama, standart sapma gibi tanımlayıcı istatistiksel analizler, grup karşılaştırmalarında bağımsız gruplarda t testi, mann whitney u testi, one-way anova, kruskal wallis varyans analizi, ki kare testi kullanılarak % 95' lik güven aralığında ve p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Kurum izni ve etik kurul izinleri alınmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan çocukların yarısından fazlasını kızlar (%56) ve 6-8 yaş (%55) grubunda çocuklar oluşturmaktadır. Kızların ağrı puan ortalamalarının erkeklere göre, daha yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olduğu bulunurken (p≤0.05) , yaş gruplarına göre karşılaştırıldığında ise, 6-8 yaş grubunda olan çocukların ağrı puan ortalamaları daha yüksek olmakla birlikte, gruplar aralarındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Araştırmaya katılan ebeveynlerin neredeyse tamamına yakınını anneler (%80) oluşturmakta ve minimum 24, maximum 54 yaşında oldukları bulunmuştur. Ağrılı işlemler sırasında ebeveynin çocuğun yanında bulunma durumuna göre ebeveyni yanında bulunmayan (SO= 58,21) çocukların ağrı puanları sıra ortalaması ebeveyni yanında bulunan (SO=49,45) çocuklara göre daha yüksek ve dolayısı ile ağrı düzeyi yüksek bulunmuş ancak, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Ebeveynlerin işlem sırasında çocuklarına davranış şekillerine göre çocukların ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında, bazı davranış şekillerinde istatistiksel açıdan grupların ağrı puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür (p<0.05). Ebeveynlerin işlem sırasında dikkati başka yöne çekme davranış şekline göre çocukların ağrı puan ortalamaları karşılaştırıldığında ise, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Sonuç ve öneriler: Ağrılı tıbbi işlem sırasında ebeveynlerin çocuklarının yanlarında bulunması ve çocukları destekleme şekillerine göre ağrı puan ortalmaları arasında fark olduğu bulunmuştur. Venöz kan alımı sırasında ebeveynlerin işlemi yaptırması için çocuklarını zorladıkları (tehdit ederek, utandırıcı söz söyleyerek ve çocuğu sıkıca tespit ederek) durumların, çocukların ağrı düzeyini yükselttiği bulunduğu için, ebeveynlerin bu konuda bilgilendirilmesi ve aynı çalışmanın farklı yaş gruplarında ve farklı ağrı ölçekleri kullanılarak tekrarlanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Çocuklarda ağrı, venöz kan alma, ebeveyn desteği