Okul dışı öğrenme ortamlarının fen eğitimindeki etkililiğine yönelik bir meta-analiz çalışması

Bu araştırma okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen öğretim etkinliklerinin fen başarısı, fen bilimlerine yönelik tutum ve motivasyon üzerindeki etkisini değerlendirmek için yapılmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarının başarı, tutum ve motivasyon üzerindeki etkililiğine yönelik yapılan çalışmaların bulgularının genellenebilir olup olmadığını belirlemeye yönelik meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Meta-analiz kapsamında bağımlı değişkenleri etkileyebileceği düşünülen konu alanı, sınıf düzeyi, deney grubu uygulayıcısı, gidilen ortam sayısı, grup büyüklüğü ve uygulama süresi ara değişken olarak belirlenmiştir. Bu araştırma kapsamlı bir literatür taraması ile elde edilen 50 çalışmayla yürütülmüştür. Ulaşılan çalışmalardan bazılarında birden çok bağımsız değişkenin araştırıldığı görülmüştür. Bu çalışmalardan 45 tanesinde fen bilimleri başarısı araştırılmış olup, 56 etki büyüklüğü Hedges g'ye göre hesaplanmıştır. Bazı çalışmada birden çok deney grubu olduğundan ve bu gruplarda farklı uygulamalar yapıldığından, hesaplanan etki büyüklüğü sayısı çalışma sayısının üzerinde bulunmuştur. Literatür taramasıyla elde edilen 50 çalışmadan 12 tanesi, okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimlerine yönelik tutuma etkisini araştırmış ve bu çalışmalardan 14 etki büyüklüğü değeri yine Hedges g'ye göre hesaplanmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarının fen eğitimi üzerindeki etkisini araştıran ve bağımlı değişkeni motivasyon olan çalışma sayısının 5 olduğu görülmüş, ilgili literatürdeki kaynaklara dayanarak bu sayının meta analiz yapmak için yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu meta-analiz IBM SPSS (28. sürüm) programı kullanılarak yapılmış olup ön analizler sonucunda çalışmada rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Yapılan meta-analiz sonucunda okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimleri başarısı üzerindeki etkisinin büyük düzeyde, fen bilimlerine yönelik tutum üzerindeki etkisinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca bulgular, uygulama süresi ve sınıf düzeyinin okul dışı öğrenme ortamlarında fen bilimleri başarısını etkileyen fakat fen bilimlerine yönelik tutumu etkilemeyen ara değişkenler olduğunu göstermiştir. Konu alanı, deney grubu uygulayıcısı, gidilen ortam sayısı, grup büyüklüğü ara değişkenlerinin fen bilimleri başarısı ile fen bilimlerine yönelik tutum üzerinde etki göstermediği ortaya çıkmıştır.