Okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerinin liderlik stilleri açısından incelenmesi (İzmir örneği)

Araştırmanın amacı okul müdürlerinin kriz yönetimi becerileri ile farklı liderlik stilleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırmada, okul müdürlerinin kriz yönetimi becerileri ve liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları saptanmaya çalışılmıştır. Söz konusu öğretmen algıları arasında onların cinsiyet, medeni durum, sendika üyeliği durumu, hizmet yılı, branş, çalıştığı okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılık olup olmadığı da saptanmıştır. Ayrıca, okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen algıları ile okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları arasında anlamlı ilişki olup olmadığı saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında İzmir ili merkez ilçeleri sınırları içerisinde görev yapmakta olan 26.279 öğretmen oluşturmuştur. Örneklem ise 1273 öğretmenden oluşmaktadır. Örneklem, küme örneklem ve tabakalı örneklem yöntemi ile tespit edilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçları iki ölçekten meydana gelmektedir. Öğretmenlerin demografik özelliklerine (cinsiyet, medeni durum, sendika üyeliği durumu, hizmet yılı, branş, görev yapılan okul türü) ek olarak kullanılan ölçeklerden biri 31 maddelik İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetimi Becerileri Anketi, diğeri ise okul müdürlerinin liderlik stillerini belirlemek üzere ise 36 maddelik Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği'dir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler değerlendirildiğinde genel olarak öğretmenlerin çalıştıkları okuldaki müdürlerin kriz yönetimi becerilerinin yüksek bulduklarını ifade etmişlerdir. Alt boyut açısından bakıldığında bu tutumun kriz sonrası dönem için diğerlerine göre (kriz öncesi dönem ve kriz dönemi) daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin, çalıştıkları okuldaki müdürlerin kriz yönetimine ilişkin algılarının cinsiyet, sendika üyeliği durumu, okul türleri ve branşlarına göre herhangi anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Medeni durum açısından bakıldığında ise kriz öncesi dönemde bekâr olan katılımcılar evli olanlara göre daha yüksek puanlama yaptıkları tespit edilmiştir. Hizmet yılı açısından bakıldığında ise 21 yıl ve üzeri hizmet yılına sahip öğretmenlerin diğer hizmet yıllarına sahip öğretmenlere göre okuldaki müdürlerin kriz yönetimi becerilerini daha yüksek buldukları sonucu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının da yüksek olduğu görülmektedir. Alt boyutlar açısından sonuçlar incelendiğinde ise en yüksek ölçüme sahip liderlik stilinin serbestlik tanıyan liderlik olduğu, ardından dönüşümcü liderliğin olduğu ve en düşük ölçüm yapılan liderlik stilinin ise etkileşimci liderlik olduğu belirlenmiştir. Alt boyutlar çeşitli değişkenler açısından incelendiğinde medeni durum, hizmet süresi ve branş değişkenlerine göre liderlik stilleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Ancak cinsiyet değişkeni açısından kadın öğretmenler lehine serbestlik tanıyan liderlik boyutunda, sendika üyeliği durumuna göre öğretmen görüşleri arasında sadece etkileşimci liderlik alt boyutunda, çalışılan okul türü açısından ise etkileşimci liderlik alt boyutunda gruplar arasında anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin kriz yönetimi becerileri ile liderlik stilleri arasında ise pozitif yönde ve yüksek düzeyde (P=0,00<.05; r=0,873) bir ilişki olduğu görülmektedir. Ayrıca kriz yönetimi becerileri toplam ölçümleri ve kriz yönetimi becerileri alt boyutları ile liderlik stilleri alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde en yüksek ölçülen ilişkinin dönüşümcü liderlik de, ikinci sırada etkileşimci liderlik ve en düşük ölçümün ise serbestlik tanıyan liderlik de olduğu görülmektedir.