Okul öncesi çocuklarda erken okuryazarlığa ilişkin motivasyonel inancın gelişimi

Okul öncesi dönemdeki çocuğun gelişimi üzerinde ev ve sınıf ortamında çocuğa sağlanan çevre, çocuğun gelişiminde ve öğrenmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu araştırma okul öncesi eğitime devam eden 36-66 aylık çocukların ebeveynleri tarafından algılanan erken okuryazarlık becerilerine ilişkin motivasyonel inançlarının gelişimini incelemek amacıyla boylamsal bir çalışma olarak belirlenmiştir. Bu araştırmanın amacına yönelik olarak okul öncesi eğitime devam eden 36-66 aylık çocukların resimli kitap okumaya yönelik algılanan motivasyonları ile bağımsız değişkenler belirlenmiş ve ilişkide ev okuryazarlık ortamı ile sınıf okuryazarlık ortamının etkisine de bakılmıştır. Araştırmanın örneklemini, kolay ulaşılabilir veya elverişli örnekleme yöntemi ile seçilmiş Balıkesir ilinin Bandırma ilçesinde MEB'e bağlı resmi 2 bağımsız anaokulu ve Bandırma ilçesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı 2 özel gündüz bakımevi 2022-2023 eğitim öğretim yılında devam eden 36-66 aylık çocukların ebeveynleri (132) ve öğretmenleri (16) oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Resimli Öykü Kitabı Okumaya Yönelik Algılanan Motivasyon Ölçeği (ÇOYAM)" ve demografik bilgi formu, "EVOD" ve "OSED" kullanılmıştır. Veriler 6 aylık bir süre içerisinde 3 aşamada toplanmıştır. 1. Uygulama da veriler aile ve öğretmenlere tüm ölçekler aynı anda dağıtılarak toplanmıştır. Diğer iki uygulamada ise sadece "ÇOYAM" ile ebeveynlerden veriler toplanmıştır. Araştırmanın örneklem grubundaki çocukların resimli öykü kitabı okumaya yönelik algılanan motivasyonlarına etkisini ortaya çıkarmak için tekrarlı ölçümler için Repeated ANOVA (Tekrarlı Ölçümler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi) uygulanmıştır. Ev erken öğrenme ve okuryazarlık ortamı özellikleri ile okul öncesi sınıf içi okuryazarlık ortamlarının özelliklerinin etkisini görebilmek için tekrarlı ölçümler için varyans analizi Repeated MANOVA (Tekrarlı Ölçümler İçin Çok Faktörlü Varyans Analizi) uygulanmıştır. Elde edilen ANOVA analizi sonuçlarına göre uygulanan "Öykü Kitabı Okumaya Yönelik Algılanan Motivasyon Ölçeği (ÇOYAM)" uygulamalarının çocukların resimli öykü kitabı okumaya yönelik algılanan motivasyonlarına etkisine bakıldığında anlamlı düzeyde bir ilişki çıkmamıştır. Elde edilen MANOVA analizinde, 1. ÇOYAM ölçeği uygulaması ile birlikte uygulanan "EVOD" ve "OSED" araçlarına göre ev ve sınıf okuryazarlık düzeyleri belirlenmiş ve bu düzeylerin 1. ÇOYAM uygulamasından 2. ÇOYAM uygulamasına göre etkisini gösteren sonuçlar elde edilmiştir. Bu sonuçlara göre de ev ve sınıf okuryazarlık ortamlarının çocukların resimli öykü kitabı okumaya yönelik motivasyonları etkisi ile ilişkisine bakılmış ve anlamlı düzeyde bir ilişki ortaya çıkmamıştır. Bu araştırma ile çocukların okumaya yönelik motivasyonlarını inceleyen uzunlamasına yapılan nadir çalışmalara yenisi eklenmiştir ve alanyazına katkı sağladığı düşünülmektedir.