Okul öncesi çocuklarda ince motor beceriler ve duyusal işlemleme süreçlerinin ilişkisinin incelenmesi

Okul öncesi dönem, çocukların sosyal, bilişsel ve akademik açılardan gelişime ve değişime açık olduğu kritik bir dönemdir. Bu dönemde ince motor becerilerin gelişimi önemli ölçüde çocuğun çevreden aldığı duyusal uyaranlardan etkilenmektedir. Bu çalışma okul öncesi çocuklarda ince motor beceriler ve duyusal işlemleme süreçleri arasındaki ilişkiyi incelemek için planlanmıştır. Çalışmaya 4 - 6 yaş aralığındaki tipik gelişim gösteren 77 çocuk dahil edilmiştir. Çalışma Kırşehir Ergoterapi ve Danışmanlık Merkezinde yürütülmüştür. Katılımcıların demografik bilgileri Sosyodemografik Bilgi Formu ile değerlendirilmiştir. İnce motor becerilerini değerlendirmek için Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlilik 2 Testi Kısa Formu (BOT2-KF) ve duyusal işlemleme süreçlerini değerlendirmek için ise Duyu Profili Anketi (DPA) kullanılmıştır. Demografik değişkenlere göre ince motor bcerilerin karşılaştırılmasında ise iki grup olduğu durumlarda Mann-Whitney U testi ve ikinin üzerinde grup olduğunda ise Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. İnce motor beceriler ile duyusal işlemleme süreçlerinin ilişkisini incelemek için Spearman Korelasyon Testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS versiyon 26 kullanılmış olup, tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p < 0.05 kabul edilmiştir. Cinsiyet açısından erkek çocukların ince motor beceri puanlarının kız çocuklara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p = 0,011). Dominant el kullanımına göre yapılan karşılaştırmada da sol elin ince motor entegrasyonunun sağ ele göre anlamlı derecede daha iyi olduğu bulunmuştur (p = 0,046). Ekran kullanım süresi ile ince motor doğruluk ve toplam ince motor beceri arasında güçlü düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p = 0,025, r = 0,856). İnce motor beceriler ile yaş arasında istatistiksel açıdan pozitif yönlü, güçlü ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir (p < 0,001, r = 0,682). İnce motor beceriler ile duyusal işlemleme becerileri arasındaki korelasyonlara bakıldığında, dokunma işlemi ve çoklu duyusal işlem ile ince motor entegrasyon arasında güçlü düzeyde, pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki; oral işlemleme, hareket ve vücut pozisyonu ve duyusal işlemlemenin davranışsal sonuçları ile ince motor beceriler arasında güçlü düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler ve tepki verme eşiğini tanımlayan maddeler ile yalnızca ince motor entegrasyon arasında istatistiksel olarak zayıf düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p < 0.05). Duyusal faktörler ile ince motor becerilerin korelasyonuna bakıldığında, duyusal girdi arama ile ince motor entegrasyon ve toplam ince motor beceriler arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde ilişki; duygusal tepki ile ince motor entegrasyon arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki; oral duyusal hassasiyet ile ince motor doğruluk arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki ve algısal ince motor ile tüm ince motor beceriler arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Duyusal çeyrekler ile ince motor beceriler arasındaki korelasyonlara bakıldığında, duyusal araştırma/arayış profili ile tüm ince motor beceriler arasında pozitif yönlü ilişki ve duyusal hassasiyet profili ile ince motor entegrasyonu arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Bu çalışma, okul öncesi dönemdeki çocukların duyusal işlemleme süreçleri ile ince motor becerileri arasındaki ilişkiyi çok boyutlu olarak inceleyerek literatüre katkı sunmaktadır. Elde edilen sonuçlarda dokunma, oral ve çoklu duyusal işlemleme gibi bir çok duyusal alanda güçlü pozitif ilişkilerin bulunması, duyusal uyaranların etkin şekilde işlemlendiği çocuklarda ince motor entegrasyonun daha gelişmiş olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca, yaş, cinsiyet, dominant el kullanımı ve ekran süresi gibi demografik ve çevresel faktörlerin de ince motor beceriler üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ergoterapi müdahale planlarının çocuğun duyusal profiline göre yapılandırılması gerektiğini ve erken yaşta yapılan duyusal açıdan zenginleştirilmiş çevrenin ince motor beceri gelişimini olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, ergoterapi uygulamalarında duyusal işlemleme becerilerinin değerlendirilmesinin, ince motor becerilerin geliştirilmesine yönelik müdahale planlarının oluşturulmasında önemli bir krtirer olduığunu göstermektedir. Özellikle okul öncesi dönemde hem duyusal işlemleme hem ince motor becerilerde yapılan erken değerlendirmelerin, çocukların gelişimi açısından önemli olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Duyusal İşlemleme, İnce Motor Beceriler, Okul Öncesi Dönem, Ergoterapi