Okul öncesi çocuklarda işlevsel olmayan ebeveynlik tutumlarının ve bakım veren işlevselliğinin ekran kullanımı ve sosyal iletişim sorunları üzerindeki etkisinin incelenmesi

Amaç: Dijital medya kullanımı son yıllarda giderek artmakta ve çocukların fiziksel ve ruhsal gelişiminde etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı erken dönem dijital medya kullanımının sosyal iletişim sorunları ile olan ilişkisi ve bu ilişkiye ebeveyn tutum ve işlevselliğinin moderasyon etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Çalışmaya 18-36 ay arasında 162 çocuk ve ebeveyni dahil edilmiştir. Katılımcılar OSB, gelişimsel gerilik ve tipik gelişim grubu olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Sosyal iletişim sorunlarını değerlendirmek üzere klinik görüşme yapılmış ve Rapid Interactive Screening Test for Autism in Toddlers (RITA-T) uygulanmıştır. Ebeveynler, Sosyodemografik Veri ve Dijital Medya Kullanım Formu, Ebeveynlik Ölçeği ve Weiss İşlevsellikte Bozulma Ölçeği (WİBÖ) doldurmuştur. Ebeveynlik Ölçeği iç tutarlılığı düşük bulunduğundan ileri analizlere dahil edilmemiştir. Bulgular: Katılımcıların günlük ortalama 2.72 (S = 0.96) saat ekrana maruz kaldığı tespit edilmiştir. Atipik gelişim gösteren iki grubun dijital medya kullanım sürelerinin tipik gelişim gösteren gruba kıyasla daha fazla olduğu gösterilmiştir. Katılımcıların dijital medya kullanımına başladıkları yaş düştükçe ve günlük dijital medya kullanım süresi arttıkça RITA-T toplam puanları artış göstermektedir. Sosyal iletişim sorunlarını açıklamada en önemli sosyodemografik yordayıcıların çocuğun cinsiyeti ile sosyoekonomik düzey olduğu, dijital medya kullanımına ilişkin en önemli yordayıcıların ise ekran süresi ile ebeveynin olumsuz etki algısı olduğu tespit edilmiştir (ΔR2=0,27, p<0,001). Ebeveyn işlevselliğinin moderasyon etkisi gösterilememiştir. Sonuç: Tanıdan bağımsız olarak dijital medya kullanım süresi ile sosyal iletişim sorunları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Sosyal iletişim sorunlarının incelenmesinde ekran süresinin yanında, cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve ebeveynlerin ekran kullanımıyla ilgili olumsuz algılarının da göz önünde bulundurulması bu çok boyutlu ilişkiyi anlama açısından faydalı olabilir. Anahtar Sözcükler: Ekran Suresi, Sosyal, ileticim. Okul Oncesi Cocuk, Otizm Spektrum Bozukluğu