Okul öncesi dönem çocuklarının öykü tekrar anlatımlarında bellek becerileri ve öyküyü anlama düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırma, okul öncesi çocukların öykü tekrar anlatımlarında bellek becerileri ve öyküyü anlama düzeylerinin incelenmesi amacıyla; 2024-2025 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa ili Birecik ilçesinde bulunan bir okul öncesi eğitim kurumunda eğitim alan 48-72 aylık 17 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel veriler "Genel Bilgi Formu", "Okul Öncesi Çocuklar İçin Bellek Bataryası" (Obalı, 2018) ve "Küçük Çocuklar İçin Öyküyü Anlama Aracı" (Paris ve Paris, 2003) kullanılarak, nitel veriler ise eş zamanlı olarak çocukların öyküyü tekrar anlatımlarına ilişkin ses kayıtları ile toplanmıştır. Çocuklarla görüşmede veri toplama aracı olarak "Köpekler Bale Yapmaz" (Anna Kemp, 2010) isimli resimli öykü kitabı kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde bellek puanları ile öykü anlama soruları arasındaki ilişki Spearman Brown korelasyon katsayısı ile incelenmiştir. Nitel veriler betimsel ve içerik analizi ile incelenmiştir. Çocukların ses kayıtlarından elde edilen veriler transkript edildikten sonra tümevarım yaklaşımıyla araştırmanın amacı doğrultusunda referans noktaları belirlenmiştir. Toplanan nicel ve nitel veriler analiz edilerek, iki veri setinden elde edilen veriler arasındaki ilişkileri ortaya koyabilmek için elde edilen sonuçlar birleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda çocukların anlamsal bellek puanlarıyla, kullandıkları sözcük sayısı ile öyküyü anlama puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu ve çocukların anlamsal bellek düzeyleri arttıkça sözcük sayısı ve öyküyü anlama sorularına verdikleri doğru yanıtların da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların öykü tekrar anlatımlarının nitel analizi sonucunda; çocukların öykünün dikkatini çeken bazı bölümlerini daha fazla hafızada tuttuğu, ikinci uygulamada bu sıklığın azaldığı ortaya çıkmıştır. Bir hafta sonraki anlatımlarda sözcük sayısı, detay, mekân ve duygusal ifadeler azalmış; buna karşılık tekrarlar, konu dışı sapmalar ve yaratıcı eklemeler artmıştır. Araştırma bulguları, okul öncesi eğitim programlarında bellek ve anlama becerilerini eş zamanlı geliştiren etkinliklere yer verilmesinin önemini ortaya koymaktadır.