Okul öncesi dönem fenilketonürili çocuk ve ailelerinde yeme davranışının değerlendirilmesi

Amaç: Çocukların yeme davranışının gelişiminde kritik öneme sahip olan okul öncesi dönemde fenilketonüri (PKU)'li çocukların bu özelliklerini, sağlıklı yaşıtları ve sağlıklı PKU kardeşleri ile karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 2-6 yaş arası Klasik PKU'lu çocuk (n:40), hiç sorunu olmayan sağlıklı çocuk (n:40) ile sağlıklı PKU kardeşleri (n:15) çalışmaya dahil edilmiştir. Vücut ağırlığı ve boy uzunlukları değerlendirilerek annelere 'Çocuklarda Yeme Davranış Anketi (ÇYDA)' ve 'Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği (BSATÖ)' uygulanarak ailenin yeme davranışı ile ilgili bilgi alınmıştır. Çocukların 'Üç günlük besin tüketim kayıtları (BTK)' BeBis 7.2 programıyla değerlendirilerek toplam enerji, protein (PKU'lu çocuklarda doğal protein ve tıbbi amino asit alımı) ile enerjinin protein, yağ ve karbonhidrattan gelen yüzdeleri belirlenmiştir. Çalışma ve kontrol gruplarının istatistiksel değerlendirmeleri için SPSS 26 programı kullanılmıştır. Bulgular: Grupların tümünde antropometrik ölçümler benzerdir. Çocukların yeme davranışları arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. 'Gıda heveslisi' puanı PKU'lu çocuklarda sağlıklı çocuklara kıyasla daha yüksek (p=0,004); sağlıklı kardeşlerde ise PKU'lu çocuklara göre 'İçme tutkusu' puanı daha fazla (p=0,007) bulunmuştur. BSATÖ puanlarında, gruplar arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır (p>0,05). PKU'lu çocukların çoğunluğu (%72,5, n=29) aile bireyleri ile birlikte sofraya oturmaktadır. BTK verileri incelendiğinde; PKU'lu çocukların sağlıklı yaşıtlarına ve sağlıklı PKU kardeşlerine kıyasla daha yüksek oranda karbonhidrat tükettiği tespit edilmiştir (sırasıyla, p=0,000 ve 0,029). Sonuç: PKU hastalığının çocukların yeme davranışı üzerinde değişiklik yaratmadığı, yaşıtları ile benzer özellikler gösterdikleri görülmüştür. Hastalık stresinden dolayı çocukların beslenmesi konusunda daha endişeli olabileceği düşünülen annelerde, bu yönde bir sonuca ulaşılamamıştır. PKU hastalarının, bu hastalığa yönelik sağlık ekibi denetimi altında, aile ve çocuklara sürekli eğitim verilerek tedavisi ve izlenmesi vazgeçilmez olmalıdır. Anahtar Kelimeler: fenilketonüri, okul öncesi dönem, sağlıklı kardeş, yeme davranışı, anne davranışı