Okul öncesi dönemde ebeveyn-çocuk etkileşimi kitap okuma etkinlikleri ile çocukların erken okuryazarlık becerileri arasındaki ilişki

Erken çocukluk dönemi, çocukların gelişim alanları açısından oldukça kritik ve önemli bir dönemdir. Çocukların erken çocukluk döneminde kitaplarla olan yakın ilişkileri, okuma farkındalığı ve okuma alışkanlığı becerilerini erken yaşta kazanmaları açısından önemli görülmektedir. Çocukların ilkokuldaki formal okuma becerilerinde ve gelecek eğitim süreçlerinde başarılı olmalarını sağlamada, ev-okul çevrelerinde gerçekleştirilen etkileşimli okuma faaliyetleri en etkin önlemsel müdahale yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı ebeveyn çocuk kitap okuma etkinlikleri ile çocukların erken okuryazarlık becerilerinin ilişkisini anlamaktır. Araştırma, nicel araştırma tekniklerinden ilişkisel taramayla tasarlanmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, İzmir ili, Buca İlçesi'ndeki Millî Eğitim Bakanlığı (MEB)'na bağlı anasınıfları ve bağımsız anaokullarına devam eden çocuklar ve onların ebeveynlerinin katılımları ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde çalışmaya dâhil edilen 5-6 yaş grubundaki çocukların ebeveynleri ile birlikte okuma faaliyetleri gözlemlenmiş ve araştırmacı tarafından EKO Davranışları Kontrol Listesi doldurulmuştur. Araştırmacı araştırma kapsamında yer alan 5-6 yaş grubu çocuklara Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı uygulanmıştır. Ayrıca ebeveynlere demografik bilgilerini öğrenmeye yönelik bir görüşme formu doldurtulmuştur. Ebeveynlerin demografik bilgileri, ebeveynlerin Etkileşimli Kitap Okuma Davranışları Kontrol Listesi sonuçları ve çocukların Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı puanları analiz edilmiştir. Veri analizde ölçek maddelerinin ve alt boyutların puanları ayrı ayrı hesaplanıp, ölçeklerde yer alan maddeler ve alt boyutlar arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Veri analizinde IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, ebeveynlerin okuma öncesi etkileşimli kitap okuma davranışları ile evde bulunan çocuk sayıları arasında; okuma sırasında etkileşimli kitap okuma davranışları ile evde bulunan çocuk sayıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Araştırma bulguları, erken okuryazarlık becerilerinden öyküyü anlama ile cinsiyet arasında, yazı yazma öncesi becerileri ile gelir düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar incelendiğinde eğitim kurumuna devam etme süresinin, anne-baba yaşının, eğitim düzeyinin, çalışma durumu, birliktelik durumunun ve çocuğun doğum sırası gibi değişkenlerin ebeveyn etkileşimli okuma davranışları ya da erken okuryazarlık beceri ile anlamlı bir ilişkisinin bulunmadığı görülmektedir.