Okul öncesi eğitimde diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanan Türkçe etkinliklerinin sözel dil becerilerine etkisi

Bu araştırmanın amacı; okul öncesi eğitimde diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanmış olan Türkçe etkinliklerinin beş-altı yaş çocukların sözel dil becerilerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 öğretim yılında Yalova'nın Çınarcık ilçesine bağlı sosyo-ekonomik yönden alt-orta seviye bir ilkokulun anasınıfına devam eden 23 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bunun yanı sıra uygulama sırasında gözlem, görüşme ve öğrenci ürünleri de incelenerek araştırma nitel verilerle zenginleştirilmiş ve karma bir araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda çocukların sözel dil becerilerini tespit etmek için geçerliği ve güvenirliği Topbaş ve Güven (2009) tarafından sınanan Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) A ve B paralel formları ön-test ve son-test olarak kullanılmıştır. TEDİL testinin yanı sıra araştırma bulguları sözel dil becerileri, alıcı dil ve ifade edici dil becerileri kontrol listeleri kullanılarak nitel verilerle desteklenmiştir. Süreç boyunca deney grubunda yer alan çocuklardaki ilerlemeyi gözlemlemek için çocukların yöntemde kullanılan sorulara verdiği yanıtlar (dil örnekleri) ve öğrenci ürünleri (hikaye oluşturma çalışmaları) incelenmiştir. Sürece gözlemci olarak katılan öğretmen ve öğretmen adaylarıyla görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizinde SPSS kullanılmıştır. Nitel veriler de betimsel analizle incelenmiştir. Araştırmanın ön hazırlık aşamasında, ilgili literatür taranarak ve alan uzmanlarından destek alınarak sekiz adet resimli çocuk kitabı seçilmiştir. Seçilen kitaplar kullanılarak 21 oturumdan oluşan diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanan Türkçe etkinlik planları, deney grubunda 10 hafta süreyle uygulanmıştır. Etkinliklerin uygulandığı deney grubunda yer alan çocukların alıcı, ifade edici ve sözel dil becerileri puan ortalamalarında artış olmuştur. Deney grubunda yer alan çocukların ön-test ile son-test puanları arasında anlamlı ve etkili farklılık (alıcı dil p=.004, r=.822; ifade edici dil p=.002, r=.884; sözel dil p=.002, r=.885) bulunmuştur. Çalışmanın deney grubu ile kontrol grubunun sözel dil becerileri son-test puanları karşılaştırıldığında da aralarında anlamlı farklılıklar çıkmıştır. Sonuç olarak diyaloğa dayalı okumaya göre hazırlanan Türkçe etkinliklerinin beş-altı yaş çocukların sözel dil becerilerini geliştirdiği tespit edilmiştir. Bu araştırma okul öncesinde Türkçe etkinliklerinin daha verimli gerçekleşmesini sağlamak ve diyaloğa dayalı okuma yönteminin etkililiğini incelemek adına önemlidir. Başka araştırmalarda diyaloğa dayalı okumanın sözel dil becerileri dışında diğer değişkenlere katkısının incelenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: diyaloğa dayalı okuma, okul öncesi eğitim, sözel dil becerileri