Okul yöneticilerinin görevden ayrılma nedenleri, öğretmenliğe dönüş deneyimleri ve yöneticilik görevine dönme niyetleri üzerine bir değerlendirme

Okulda sunulan eğitim öğretim hizmetinin amaçlarına ulaşabilmesi için takip edilen planlama, kontrol ve denetleme süreçlerinin sorumluluğu eğitim yöneticisinin sorumluluğundadır. Ancak, bu sorumlulukları yerine getirirken yöneticiler birçok sorunla karşılaşmaktadır. Eğitim yöneticileri bu sorunların bazılarıyla kolaylıkla başa çıkabilirken bazı sorunlar daha derin etkiler bırakmakta okul yöneticilerinin iş tatminini olumsuz etkileyerek onları işten ayrılmaya kadar götürebilmektedir. Araştırmalar göstermektedir ki okul yöneticilerinin işten ayrılma niyeti ve davranışı örgüt verimi ve etkililiğini azaltabilen önemli bir değişkendir. Bu araştırma okul yöneticilerinin yöneticilik görevinden ayrılarak öğretmenliğe geri dönmelerine sebep olan faktörleri belirlemeyi ve bu süreçteki deneyimlerine dair saptamalarda bulunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik durum çalışmasından yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, okul yöneticisi olarak görev yapmaktayken bu görevinden ayrılarak öğretmenlik görevine dönmüş Kütahya ilinde görevli 23 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiş ve veriler içerik analizi ile değerlendirilerek bulgular ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin görevden ayrılma nedenleri ile ilgili dört kategori ortaya çıkmıştır. Bu kategoriler; mesleki nedenler, üst yönetimle sorunlar, çevresel nedenler ve bireysel nedenlerdir. Yöneticilikten ayrılma nedenlerinde ilk sırada mesleki nedenler gelmektedir. En fazla bildirilen nedenler ise iş yükünün fazla olması, yetersiz çalışma koşulları, sorumluluk ve riskin fazla olması ile aileye vakit ayıramama olmuştur. Yöneticilik sonrası öğretmenlik deneyimleri temasında olumlu deneyimler ve olumsuz deneyimler kategorilerine ulaşılmıştır. Yöneticilik görevinden ayrılan bireylerin öğretmenlik deneyimlerine ilişkin katılımcıların büyük çoğunluğu öğretmenliğe hızlı uyum sağladıklarını ve yöneticilik tecrübesinin olumlu katkısı olduğunu bildirmiştir. Kendi istekleriyle yöneticilik görevinden ayrılan birçok öğretmenin tekrar yöneticiliğe dönmemek noktasında kararlı olduğu, bazı öğretmenlerin ise belli şartlarda yöneticiliği düşündüğü bildirilmiştir. Yöneticilere sunulan destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Ayrıca, iş yükünün dengelenmesi ve yöneticilik becerilerinin geliştirilmesine yönelik uygun fırsatların sağlanması önemli bir ihtiyaç olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, eğitim yöneticilerinin görevlendirilme sürecinin yeniden gözden geçirilmesi ve okul yöneticiliğinin ek bir görev değil, profesyonel bir meslek olarak değerlendirilmesi gerektiği, okul yöneticilerine yönelik özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin yapılması gerektiği ortaya konmuştur.