Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi

Bu araştırma, öğretmen algıları çerçevesinde okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları sergileme düzeylerini ve bu düzeyin öğretmenlerin cinsiyeti, kıdemi, branşı ve eğitim durumu gibi değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada öğretmen algılarına göre, okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları "hizmet, sevgi, güven, fedakârlık, alçakgönüllülük, vizyon ve yetkilendirme" boyutlarında incelenmiştir. Araştırma evrenini, Tokat il merkezinde ve Sulusaray ile Yeşilyurt ilçelerinde 2012-2013 eğitim-öğretim yılında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 677 öğretmen oluşturmaktadır. Öğretmenlere uygulanan ve çalıştıkları okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarını sergileme düzeylerini değerlendirmek için Dennis (2005) tarafından geliştirilen "Hizmetkâr Liderlik Değerlendirme Ölçeği" 7 boyut ve 5'li Likert "Hiçbir Zaman; Nadiren; Orta Düzey; Çoğunlukla; Her Zaman" şeklinde derecelenmiş 42 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin ilk bölümünde katılımcıların kişisel bilgileriyle ilgili bir bölüme de yer verilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 15 paket programı kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistikî tekniklerin yanı sıra bağımsız örneklemT-Testi (independent sample T-Test), tek yönlü varyans (one-way Anova) analizi, Kruskal Wallis H-Testi gibi istatistikî tekniklerden de yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki yöneticilerin meslekî kıdemlerine göre hizmetkâr liderlik davranışı sergileme düzeylerine bakıldığında bütün alt boyutlarda değişkenlik görülmüştür. Bu değişkenlik üzerinden "hizmet", "sevgi" ,"güven", "fedakârlık", "alçakgönüllülük", "vizyon", "yetkilendirme" alt boyutlarında 11-15 yıl arası kıdemi olan yöneticilerin 1-5 ve 16+ yıl kıdemi olan yöneticilere göre hizmetkâr liderlik davranışı sergileme düzeylerinin daha olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin meslekî kıdemleri ve görev yaptıkları okul kademesi ile okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışı sergilemesi arasında doğrudan bir ilişki olmadığı görülmüş,"Eğitim fakültesi" mezunu olan yöneticilerin hizmetkâr liderlik davranışı sergileme düzeylerinin "diğer fakülte" mezunu olan yöneticilerin hizmetkâr liderlik davranışı sergileme düzeylerine göre daha olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin eğitim düzeyleri ile okul yöneticisinin hizmetkâr liderlik davranışı sergilemesi arasında lisans mezunu olan öğretmenlerin algılarının yüksek lisans mezunu olan öğretmenlere göre daha olumlu olduğu görülmüş; sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan okullarda görev yapan öğretmenlerin sosyo-ekonomik düzeyi düşük olan okullarda görev yapan öğretmenlere göre okul yöneticisinin hizmetkâr liderlik davranışı sergilemesine yönelik algılarının daha olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Liderlik, hizmetkâr lider, yönetici, öğretmen.