Okul yöneticilerinin kullandıkları motivasyon faktörleri ve öğretmen görüşleri

İnsan eğitimini temel alan okul örgütlerinde, öğretmenlerin bireysel ve mesleki ihtiyaçlarının tespit edilmesi, anlaşılması ve bu doğrultuda motive edilmeleri her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Araştırmada "Kamu Çalışanları İş Doyum Ölçeği" (İncir, 1980'den uyarlanan Öztürk ve Dündar, 2003)'nden yararlanılarak; okul yöneticilerinin kullandığı motivasyon faktörleri ve öğretmenlerin görüşleri konusunda bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın evreni Ankara ili Çankaya ilçesindeki ilköğretim ve lise okullarındaki öğretmenler ile tesadüfi olarak seçilen öğretmenlerdir. Araştırmanın örneklemini 138 kadın ve 97 erkek öğretmen olmak üzere toplam 235 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın veri analizinde görüşler; frekans, yüzde, ortalama, mod değerleri ile; görüşler ile değişkenler arasındaki ilişkiler non-parametrik testlerden (Kruskall Wallis H ve Whitney-U) yararlanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; öğretmenler manevi motivasyon faktörlerine, maddi faktörlere nazaran daha çok önem vermekte ve ücret adaletini, ücret düşüklüğüne nazaran daha çok önemsemektedir. Ücrete dair görüşler incelendiğinde; erkek ve kadın öğretmenler arasındaki anlamlı fark erkeklerin ücreti daha çok önemsedikleri yönündedir. Öğretmenler çoğunlukla kararlara katılmaya isteklidir. Yaş, meslek hizmet süresi ve okul süresi arttıkça öğretmenler kararlara katılma konusunda isteksizlik göstermektedir. Öğretmenlerin tamamına yakını takdir edilmeyi hem gereksinme hem de okul yöneticilerinden en çok görmeyi istedikleri motivatör olarak ifade etmişlerdir. Öğretmenler genel olarak grup ödüllendirmesini motivasyon artırıcı bulurken, yaş değişkenine göre bulgulanan anlamlı fark 40 yaş ve üzeri öğretmenlerin kişisel ödülü tercih ettiği yönündedir. Yükselme olanaklarının adaletli olması öğretmenlerin motivasyonunu artırıcı etkiye sahiptir; yaş, hizmet süresi ve okul hizmet süresi değişkenleri açısından bulgulanan anlamlı fark yaşsal ve mesleki süre arttıkça yükselme beklentisinin düştüğünü göstermektedir. Öğretmenlerin çalıştıkları okula dair iş doyumları yüksek olmakla birlikte, olumsuz ve kararsız görüş bildiren öğretmenler dikkate değerdir. Bununla birlikte okullarda okul yöneticilerinin motivasyon faktörlerini etkili ve verimli şekilde kullanmadıkları; eğitim sisteminde meydana gelen değişikliklerin öğretmen motivasyonunu olumsuz etkilediği; ihtiyaç öncelik sıralamasında ilk üç sırada "Takdir edilme ve değer görme", "Güvenilir ve Açık İletişim", "Adil ve Yeterli Ücret" bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Motivasyon, Motivasyon Yaklaşımları, Okul Örgütleri, Motivasyon Yönetimi, Motivasyon Faktörleri